Champagne
Stijl, druif, regio en techniek van Champagne — grower-fizz tot blanc de blancs.
39 canonieke termen
Begrip
-
Crayères
Antieke krijtgroeves onder Reims en Épernay, sinds Romeinse tijd uitgehakt en vanaf 18e eeuw gebruikt als wijnkelders. UNESCO-werelderfgoed sinds 2015.
-
Dosage
Het kleine beetje suikeroplossing dat na het degorgeren aan champagne wordt toegevoegd om de uiteindelijke smaak te balanceren.
-
MCR (Moût Concentré Rectifié)
Geconcentreerd, gerectificeerd druivensap zonder andere bestanddelen, vaak gebruikt als suikerbron in de dosage van champagne in plaats van rietsuiker.
-
Récoltant Manipulant (RM)
Officiële Champagne-categorie voor wijnboeren die hun eigen druiven oogsten én zelf de champagne vinifiëren op hun domein.
Stijl
-
Blanc de Blancs
Champagne gemaakt van uitsluitend witte druiven, in praktijk vrijwel altijd honderd procent Chardonnay.
-
Blanc de Noirs
Witte champagne gemaakt van uitsluitend zwarte druiven, doorgaans Pinot Noir, Pinot Meunier of een blend van die twee.
-
Brut
Doseringsaanduiding voor mousserende wijn: maximaal 12 g/l restsuiker. De facto standaard voor non-vintage Champagne, ~95 procent van de productie.
-
Brut Nature
Strengste doseringscategorie: 0 tot 3 g/l restsuiker, geen toegevoegde suiker. Ook Pas Dosé of Zéro Dosage. Toont de basiswijn ongenadig.
-
Demi-Sec
Halfzoete doseringscategorie voor mousserende wijn: 32 tot 50 g/l restsuiker. Klassiek bij dessert. Zeldzamer geworden in modern Champagne-aanbod.
-
Extra Brut
Doseringscategorie tussen Brut Nature en Brut: 0 tot 6 g/l restsuiker. Steeds populairder onder grower- en kwaliteitsgerichte Champagne-producenten.
-
Grower Champagne
Champagne van een wijnboer die zijn eigen druiven verbouwt en zelf de wijn maakt, in plaats van druiven inkopen bij honderden andere telers.
Druif
-
Arbane
Zeldzame witte druif uit Champagne, minder dan 0,3 procent van het areaal. Laat rijpend, hoge zuurgraad. Bewaard door enkele growers in de Aube.
-
Chardonnay
Witte druif, ongeveer 30 procent van het Champagne-areaal. Vrijwel monocultuur op de Côte des Blancs. Basis van vrijwel elke Blanc de Blancs.
-
Petit Meslier
Zeldzame witte druif van Champagne, minder dan 0,02 procent van het areaal. Hoge zuurgraad, citrus en kruidig profiel. Steeds vaker geplant tegen klimaatverandering.
-
Pinot Blanc
Witte mutatie van Pinot Noir, minder dan 0,3 procent van het Champagne-areaal. Geconcentreerd in de Aube. Vooral als bij-druif in sept-cépages-cuvées.
-
Pinot Gris
Grijs-roze mutatie van Pinot Noir, lokaal Fromenteau genoemd. Minder dan 0,3 procent van het Champagne-areaal. Rokerig, vol, lager in zuurgraad.
-
Pinot Meunier
Zwarte druif die ongeveer een derde van het Champagne-areaal beslaat en zorgt voor fruit, body en toegankelijkheid in de meeste non-vintage cuvées.
-
Pinot Noir
Zwarte druif met wit sap, ongeveer 38 procent van het Champagne-areaal. Dominant in Montagne de Reims en Côte des Bar. Basis van Blanc de Noirs en rosé.
-
Voltis
Schimmelresistente witte hybride, sinds 2022 experimenteel toegestaan in Champagne. Eerste PIWI-druif ooit in een Franse AOC. 10 ha aangeplant in 2026.
Regio
-
Avize
Grand Cru-dorp op de Côte des Blancs, vrijwel 100 procent Chardonnay. Centrale ligging op de Montagne d'Avize, basis voor groot aantal toonaangevende growers.
-
Aÿ Grand Cru
Historisch dorp aan de zuidhelling van de Montagne de Reims, bekend om zijn krachtige Pinot Noir en een van de zeventien Grand Cru-gemeentes van de Champagne.
-
Bouzy
Grand Cru-dorp in de zuidelijke Montagne de Reims. 378 hectare, 87 procent Pinot Noir. Beroemd om Bouzy Rouge, stille rode Coteaux Champenois.
-
Côte des Bar
Zuidelijkste Champagne-subregio in de Aube, 8.000 hectare op Kimmeridgiaanse mergel. Pinot Noir-dominant (83-87%), geen Grand Cru, dichtbij Bourgondië.
-
Côte des Blancs
Subregio van Champagne ten zuiden van Épernay, 3.313 hectare op vrijwel zuiver krijt. Bijna monocultuur Chardonnay, met zes Grand Cru-dorpen.
-
Cramant
Grand Cru-dorp in de Côte des Blancs, vrijwel 100 procent Chardonnay. Beroemd om verfijning, fijne mousse en delicate Blanc de Blancs.
-
Épernay
Zuidelijke hoofdstad van Champagne, aan de Marne. Centrum van Avenue de Champagne met de grote huizen Moët & Chandon, Pol Roger, Mercier en Perrier-Jouët.
-
Hautvillers
Premier Cru-dorp in de Vallée de la Marne, 284 hectare. Plek van de Saint-Pierre-abdij waar Dom Pérignon (1638-1715) werkte. Sinds 1823 in handen van Moët & Chandon.
-
Le Mesnil-sur-Oger
Grand Cru-dorp aan de zuidkant van de Côte des Blancs, 464 hectare Chardonnay. Bekend om staal, mineraliteit en uitzonderlijke bewaarpotentieel. Thuis van Salon.
-
Mailly-Champagne
Grand Cru-dorp op de noord-flank van de Montagne de Reims, 286 hectare. 88 procent Pinot Noir. Thuis van de invloedrijke Mailly Grand Cru coöperatie.
-
Montagne de Reims
Subregio van Champagne tussen Reims en Épernay, ongeveer 8.000 hectare op een beboste hoogvlakte. Pinot Noir-gedreven, met negen Grand Cru-dorpen.
-
Reims
Noordelijke hoofdstad van Champagne. Niet zelf wijngaardgemeente, maar zetel van grote huizen en de UNESCO-erkende krijtkelders (crayères).
-
Vallée de la Marne
Grootste Champagne-subregio: 8.000 hectare langs de Marne, van Épernay tot bijna Château-Thierry. Pinot Meunier-gedreven, één Grand Cru (Aÿ).
-
Verzenay
Grand Cru-dorp op de noordoost-flank van de Montagne de Reims, 418 hectare. 86 procent Pinot Noir. Bekend om vertikale, strakke Pinot Noir-stijl.
Techniek
-
Autolyse
Afbraak van dode gistcellen tijdens lange rijping op gistdroesem in de fles. Bron van brioche, hazelnoot en romige tekstuur in Champagne en andere mousserende wijnen.
-
Dégorgement
Verwijderen van de gistdroesem uit de Champagne-fles na rijping. Hals invriezen, kroonkurk eraf, depot schiet eruit door de interne druk.
-
Liqueur de Tirage
Het mengsel van wijn, suiker en gist dat aan de basiswijn wordt toegevoegd om in de fles een tweede fermentatie op gang te brengen.
-
Méthode Champenoise
De productiemethode waarbij de tweede fermentatie in de fles plaatsvindt, gevolgd door rijping op de gist en handmatig degorgeren.
-
Remuage
Geleidelijk roteren en kantelen van de Champagne-fles om de gistdroesem in de hals te verzamelen vóór dégorgement. Uitgevonden bij Veuve Clicquot in 1816.
-
Tirage
Het bottelen van de basiswijn met liqueur de tirage (suiker + gist) om de tweede gisting in de fles te starten. Begin van de méthode champenoise.