Hautvillers

Wat het is

Hautvillers is een dorp in de Vallée de la Marne, ongeveer 22 kilometer van Reims op de noordelijke heuvelhellingen boven Épernay. Premier Cru in de échelle des crus (93 procent), 284 hectare wijngaard verdeeld over 140 telers. Druifaandeel: 44,9 procent Pinot Noir, 32,8 procent Pinot Meunier, 22,2 procent Chardonnay.

Veel toeristen kennen het als “de geboorteplaats van Champagne”, een marketing-aanduiding van Moët & Chandon. De realiteit is genuanceerder en interessanter.

De abdij Saint-Pierre

In ongeveer 650 stichtte Sint Nivard, bisschop van Reims, hier een Benedictijner abdij. Volgens de legende koos hij de plek na een visioen van een witte duif. De abdij bleef elf eeuwen actief en bloeide vooral cultureel: hier ontstonden Karolingische manuscripten als de Ebbo-evangeliën en mogelijk het Utrecht Psalter.

In 841 werden relieken van Sint Helena (de moeder van Constantijn de Grote) uit Rome naar Hautvillers gebracht. Tot 1819 was het dorp daardoor pelgrimsoord langs een aftakking van de route naar Compostela.

Dom Pérignon

Pierre Pérignon (1638-1715) werd in 1668 procurator van de abdij. Vijfenveertig jaar lang beheerde hij de wijngaarden en kelders. Wat hij niet deed: de mousse van Champagne uitvinden. Wat hij wel deed:

• Systematische assemblage: druiven uit verschillende percelen blenden naar evenwicht
• Inzicht in welke druif voor welke bodem werkt (pleitbezorger van Pinot Noir voor het noordelijke klimaat)
• Blenden over meerdere jaargangen heen voor consistentie
• Glaskwaliteit en kurkgebruik verfijnen om explosies te beperken

Ironisch genoeg probeerde hij de bobbels juist te vermijden. Voor hem en zijn tijdgenoten waren ze een productiefout die flessen liet exploderen. De mythe dat hij riep “Kom snel, ik proef de sterren” is een negentiende-eeuwse uitvinding van Moët.

Pérignon ligt begraven in de abdijkerk, onder een zwarte vloersteen links bij het altaar. Bezoek is gratis.

Moët & Chandon

In 1823 kocht Pierre Gabriel Chandon (schoonzoon van Jean-Rémy Moët) de abdij en grond na de revolutionaire confiscatie. De prestige cuvée Dom Pérignon werd door Moët gelanceerd in 1936; de man en zijn naam zijn dus eerst tweehonderd jaar dood voor zijn cuvée bestaat. Vandaag bezit Moët & Chandon nog steeds een groot deel van de Hautvillers-wijngaarden en exploiteert het de abdij als toeristisch centrum.

Andere producenten

• J.M. Gobillard & Fils: middelgrote grower-producent
• G. Tribaut: familie, ~12 hectare
• Champagne Fernand Lemaire: familie van vier generaties, biologisch
• Leclerc Briant: pionier biodynamie sinds 1950s, vandaag Demeter-gecertificeerd
• Coopérative Les Vignerons d’Hautvillers (sinds 1931): 168 leden

Voor bezoekers

Het dorp zelf is klein en pittoresk, met smeedijzeren uithangborden op vrijwel elke deur die het beroep van de bewoner aangeven (vaak druiventrossen, fluiten, bubbels). Toeristische bureau aan Place de la République.