Pinot Gris

Wat het is

Pinot Gris in Champagne wordt vaak Fromenteau genoemd, of soms Enfumé (“gerookt”). Net als Pinot Blanc is het een natuurlijke mutatie van Pinot Noir, niet een aparte soort. De druiven hebben een grijs-roze tot lichtbruine schil bij volle rijping. Twee derde van de Pinot-familie deelt vrijwel identiek DNA: kleur is feitelijk het verschil.

Historisch en huidig

Rond 1750 was meer dan vijftig procent van de Champagne-aanplant Pinot Gris. Phylloxera en de daarna gevolgde herplanting in de late negentiende eeuw verdrongen het bijna volledig. Vandaag minder dan 0,3 procent van het areaal. Drappier (Aube) heeft ongeveer 6 procent Fromenteau in eigen wijngaard, hoog voor de regio, en bottelt hieruit een 100-procents Fromenteau-cuvée onder de naam “Trop m’en Faut!” (de druifnaam staat niet op het etiket; AOC-regels staan dat niet toe).

Waar groeit het

Vrijwel uitsluitend in de Aube/Côte des Bar. Kleinere percelen ook bij Laherte Frères’ Les 7-perceel (10 procent Fromenteau in de gelijknamige cuvée) en bij enkele andere growers. Sinds 1938 verboden voor nieuwe aanplant, sinds 2000 weer mogelijk.

Rijping en risico’s

Vroege rijping. In het historische klimaat van Champagne een voordeel: zekere oogst voor herfst. In het warmere hedendaagse klimaat verschuift dat: vroege rijping kan tot overrijpheid en lage zuurgraad leiden. Lagere natuurlijke zuren dan Chardonnay of Petit Meslier maken Pinot Gris dus minder klimaat-bestendig dan zijn zeldzame compagnons.

In het glas

Volle body, waxachtige tekstuur. Rokerige tonen (vandaar Enfumé), mirabel-pruim, geel pitfruit, soms een hint guava. Lage tot middelmatige zuurgraad geeft een rondere mond dan andere Champagne-witte druiven. Soms een licht oxidatieve nuance bij rijping.

Rol in de blend

Klein percentage in sept-cépages-cuvées. Mono-cépage bij Drappier (Trop m’en Faut!, 5.500 flessen per jaar). De druif voegt body en rookachtige complexiteit toe aan blends maar wordt zelden in grote percentages gebruikt door grote huizen.

Verwarring met Elzas-Pinot Gris

Het zelfde druifnaam dekt in Champagne en Elzas heel andere wijnen. Elzas-Pinot Gris levert volle, vaak licht zoete stille witte wijn met 13-14% alcohol en duidelijk fruit. Champagne-Pinot Gris (Fromenteau) levert mousserende basiswijn van 11-12%, met rokerige tonen en minder kleur. Dezelfde druif, ander klimaat, totaal andere stijl.

In Italiaanse benaming heet de druif Pinot Grigio: lichter en frisser dan Elzas, vaak commercieel geproduceerd. Drie totaal verschillende wijn-categorieën die allemaal naar dezelfde genetische mutatie verwijzen.

Veelgestelde vragen

Waarom is Pinot Gris zo zeldzaam in Champagne?

Twee redenen. Phylloxera vernietigde de oude aanplant in de late 19e eeuw, en herplanten ging massaal richting Chardonnay en Pinot Noir die meer voorspelbaar opbrengen. Daarnaast verbood de Comité Champagne tussen 1938 en 2000 nieuwe aanplant van Pinot Gris en andere “zeldzame” druiven.

Welke Champagnes bevatten Pinot Gris?

Drappier Trop m’en Faut! (100% Fromenteau), Laherte Frères Les 7 (sept-cépages-blend met ~10% Fromenteau), enkele kleine grower-cuvées uit de Aube. Grote huizen gebruiken de druif zelden in vermeldbare percentages.

Klopt het dat Pinot Gris en Pinot Grigio dezelfde druif zijn?

Genetisch wel, ja. Het verschil zit in klimaat en productie-stijl, niet in het DNA. Elzas-Pinot Gris is rijper en voller. Italiaanse Pinot Grigio is lichter en strakker. Champagne-Fromenteau levert basiswijn voor mousserende productie.