Harold Hamersma en 40 jaar wijnscores in Nederland

In de supermarkt zie je een schapkaartje met “8,5” of “9” erop, en de fles belandt in je mandje. Wie zet die cijfers er eigenlijk op?

Harold Hamersma, de man achter De Grote Hamersma. Hij groeide op in de Amsterdamse Pijp, leerde zichzelf het vak en publiceert sinds 1985 over wijn. In Sparks by VinoVonk aflevering 26 sprak ik met hem over zijn scoresysteem, waarom hij geen wijnen afkraakt en welke trends hij ziet.

Van pak tot gids

Hamersma kocht zijn eerste wijn rond 1973 bij de Albert Heijn. Thuis, onder de rook van de Heineken-brouwerij, zaten de mannen op verjaardagen op een krat bier, en op klassefeestjes ging whisky en jenever van duistere merken rond. Dat was niets voor hem. De supermarkt verkocht toen voor het eerst wijn, goedkoop en in pakken: Pinar.

“Nu loopt de hele wereld er achteraan,” zegt hij over die pakken, vijftig jaar later.

Het schrijven was er eerder. Op zijn dertiende kocht hij van geld dat hij met oude kranten ophaalde zijn eerste schrijfmachine, die 65 kilo woog en 65 gulden kostte. Op zijn achttiende, negentiende las hij De Complete Wijnliefhebber van Hubrecht Duijker, en daarna had het wijnvirus hem te pakken. In 1985, nog geen dertig, schreef hij zijn eerste wijnstukken voor de Haagse Post.

Een vinologenopleiding heeft hij nooit gevolgd. “Die opleiding van een jaar heb ik niet gedaan, maar ik doe het al veertig jaar als autodidact en ik proef dus zoveel.” Zijn database telt volgens hem 50.000 tot 60.000 wijnen.

Hoe een 8,5 tot stand komt

Hamersma legt het uit aan de hand van een albariño van 15 euro. Die wordt beoordeeld op kleur, geur, smaak en afdronk, en daarna naast alle albariño’s van rond de 15 euro gelegd die zijn panel de afgelopen jaren proefde. Kost hij twee euro minder dan een concurrent met hetzelfde cijfer, dan krijgt hij er een ster bij voor de prijs-kwaliteitverhouding. Een albariño van 30 euro wordt vergeleken met andere albariño’s van 30 euro. Als controle kijkt hij wat internationale proevers als Tim Atkin, Decanter en Jancis Robinson over dezelfde wijn melden.

Lage cijfers geeft hij niet. Mensen vragen hem weleens om “een keer een drie” te geven. “Ik heb al mijn handen vol aan het schrijven over lekkere wijn. Dus waarom ga jij dan een wijn kopen die ik een 3 heb gegeven?” Wie zulke recensies wil lezen, noemt hij een ramptoerist.

Dat heeft een keerzijde. Een wijn die de lat niet haalt, komt niet in de gids, dus welke flessen je beter laat staan lees je er niet.

Hamersma zegt er zelf bij dat het cijfer niet alles vertelt. Twee wijnen kunnen allebei een 8,5 halen terwijl de ene rijk en vol is, “Dolly Parton-achtig” in zijn woorden, en de andere strak en bone dry. “Kijk even naar je eigen smaak. Lees die proefnotitie.”

Hij weet voor wie hij schrijft. Volgens een onderzoek van een aantal jaren geleden koopt maar 3 procent van de Nederlandse wijnkopers weleens een fles van 10 euro of meer. In de supermarkt draait het volgens hem nog steeds om flessen net onder de 5 en net onder de 6 euro.

Minder drinken, beter drinken

“Je ziet dus dat we in Nederland minder wijn zijn gaan drinken, maar wel beter,” zegt Hamersma. Wie beter drinkt, wil volgens hem ook meer weten, en het aantal mensen dat een WSET- of vinologencursus volgt is flink gestegen. De Grote Hamersma heeft inmiddels een eigen online cursus, die mensen van WSET volgens hem als opstapje aanraden.

Hij ziet Nederlanders ook weer dichter bij huis kopen, wijn uit Duitsland, Spanje en Italië in plaats van uit Chili, Argentinië of Australië. Hij koppelt dat aan het protectionisme, dat volgens hem een extra zet kreeg met de verkiezing van Trump, en aan de gastronomie, waar chefs om de CO2-uitstoot en uit trots op eigen producten lokaler inkopen. Wie wat meer uitgeeft, zegt vaker nee tegen chardonnay, is de merlot wat moe en waagt zich aan een onbekende druif of regio.

Over alcoholvrije wijn is hij genuanceerd. “Ik ben kritisch op vieze alcoholvrije wijn,” zegt hij. De techniek wordt beter, en het beste vindt hij vooralsnog wit, rosé en vooral sparkling. Toch springt hij “nog geen gat in de lucht”, en hij zet de aandacht in perspectief: het marktaandeel van alcoholvrije wijn ligt nog onder de 1 procent. Enthousiaster is hij over dranken die niet proberen wijn te zijn, zoals die van de Sparkling Tea Company, opgezet door een bekende Scandinavische sommelier. “Is dat wijn? Nee, dat is Sparkling Tea.” Op zijn alcoholvrije dagen drinkt hij ook alcoholvrij bier en de dranken van Nona, die hij veel beter vindt dan Seedlip.

Zelf drinkt hij met mate, samen met zijn vrouw: drie dagen per week geen alcohol, op de andere dagen nog maar drie glazen. “Je hebt meer tijd nodig om het te verwerken, fysiek. Dus je gaat slechter slapen, zweten, heb ik allemaal geen zin in.”

Beluister of bekijk de aflevering

In het volledige gesprek vertelt Hamersma ook over het briefje dat Hubrecht Duijker hem stuurde over zijn proefnotities, over de app-groep in zijn appartementencomplex (één berichtje, en een kwartier later zijn alle aangebroken proefflessen weg), over de bocksbeutel die noch in de glasbak noch in een flessenrek past, en over flessen die hij terugstuurt met het advies aan de inkoper om de hele partij te checken.

Het Hamersma-effect

Of een gids die alleen aanbeveelt hetzelfde is als wijnkritiek, is een terechte vraag. Hamersma heeft zijn antwoord al lang klaar. Toen hij fulltime wijnschrijver werd, koos hij ervoor om zoveel mogelijk mensen lekker wijn te laten drinken, “op een positieve manier, in gewone mensen taal”. De vakbladen respecteert hij, maar als publiek vindt hij ze “een veel te benauwd groepje”.

Het systeem draait op flessen die supermarkten, importeurs en speciaalzaken zelf insturen. Voor Hamersma bewijst dat dat het werkt: zonder profijt van een Hamersma-rating zouden ze geen wijn meer sturen. Vroeger kwam er van alles binnen, tot sangria in pakken van 3 liter aan toe. Inmiddels weten de inzenders wat de lat haalt, en ligt de eerste schifting volgens hem al bij de afzenders zelf. Wat er geproefd wordt, bepalen zij dus voor een deel mee.

Eén ding is sinds dit gesprek veranderd: sinds september 2026 proef ik zelf mee voor De Grote Hamersma. Het interview is van daarvoor.

Prijzen in dit artikel dateren van oktober 2025. Controleer de actuele prijs bij de verkoper.

Bronnen

• Harold Hamersma: De Grote Hamersma Wijngids: grotehamersma.nl