Harold Hamersma: De man achter de cijfers op je wijnfles

In de supermarkt zie je een schapkaartje met “8,5” of “9” erop, en de fles belandt in je mandje. Die cijfers sturen elk jaar miljoenen wijnkeuzes in Nederland. Wie zet ze er eigenlijk op?

Harold Hamersma, wijnrecensent en autodidact. Deze Amsterdammer heeft vier decennia lang stilletjes bepaald hoe Nederland wijn koopt. In Sparks by VinoVonk aflevering 26 schoof ik bij hem aan voor een gesprek over zijn scoresysteem, zijn weerzin tegen afzeikrecensies en de tegenstrijdigheden die in vier decennia werk zijn ontstaan.

Van box tot bijbel

Hamersma’s wijnreis begon niet in Franse châteaux maar met kartonnen pakken uit de Albert Heijn van het Amsterdam van halverwege de jaren 70. Hij groeide op in de Pijp, letterlijk onder de rook van de Heineken-brouwerij. Zijn eerste wijn was een budgetmerk in een pak: Pinar.

“Vijftig jaar geleden dronk ik wijn uit pakken,” lacht hij. “Nu loopt de hele wereld er achteraan.”

Wat begon als pubers afzetten tegen zijn vaders bierkratendrinken werd iets anders. Op zijn 13e kocht hij zijn eerste schrijfmachine van geld dat hij ophaalde met oude kranten. Hijzelf woog 65 kilo, de machine 65 kilo, en hij kostte 65 gulden. Schrijven kwam eerst, wijn schoof er later naast.

Een wijnopleiding heeft hij nooit gedaan. Veertig jaar autodidact, gebouwd op proeven en lezen. Zijn database telt nu 50.000 tot 60.000 wijnen, één fles per keer opgebouwd. Geen ander Nederlands archief komt in de buurt.

Hoe een 8,5 tot stand komt

Het scoresysteem zelf is rechttoe rechtaan. Wijnen worden beoordeeld op kleur, geur, smaak en afdronk en vergeleken binnen dezelfde prijsklasse. Een albariño van 15 euro wordt afgezet tegen andere albariño’s van 15 euro, niet tegen flessen van 30. Bij elke wijn duikt het team in zijn database met internationale referenties (Atkin, Decanter, Jancis Robinson) om te checken of zijn oordeel niet ver afdwaalt.

Op de vraag waarom hij geen lage cijfers geeft, antwoordt hij ronduit: “Waarom zou je een wijn kopen die ik een 3 geef? Ik heb mijn handen vol aan schrijven over lekkere wijn. Dan ben je een ramptoerist.”

Dat is een eerlijk antwoord met een keerzijde. Zijn alleen-positieve aanpak houdt de toon laagdrempelig en uitnodigend. Maar je krijgt aanbevelingen, geen waarschuwingen. Welke wijnen je beter laat staan, vertelt Hamersma niet. Of dat wijnkritiek is of wijnconsumentengids hangt af van wat je zoekt.

Hij zit precies bij de juiste doelgroep. Slechts drie procent van de Nederlandse wijnkopers betaalt wel eens meer dan tien euro voor een fles. Hamersma kent zijn markt.

Minder drinken, beter drinken

Bij de bespreking van trends scherpt het gesprek aan. “We drinken in Nederland minder wijn, maar wel beter.” Het werd tijd.

Er speelt een grotere beweging onder. Nederlandse kopers keren terug naar Europese wijn uit Duitsland, Spanje en Italië. Deels uit milieu-overwegingen, deels protectionisme, deels prijsdruk. Het automatisch grijpen naar Nieuwe Wereld is voorbij.

Over alcoholvrije wijn is hij scherp. De techniek wordt beter, vooral bij wit, rosé en sparkling. Maar hij springt geen gat in de lucht. Veel enthousiaster is hij over alternatieven die niet proberen wijn na te bootsen, zoals Sparkling Tea Company, opgezet door een Scandinavische sommelier. Geen wijn, wel gastronomisch. Voor sterke dranken noemt hij Nona, beter dan Seedlip.

Zijn eigen drinken sluit aan bij die matiging. Drie alcoholvrije dagen per week, maximaal drie glazen op de andere dagen. “We worden ouder. Je hebt meer tijd nodig om het te verwerken. Ik wil niet ‘s nachts zweten of slecht slapen.”

Beluister of bekijk de aflevering

In het volledige gesprek hoor je Hamersma over Hubrecht Duijker als zijn leermeester, het buurtsysteem in zijn Amsterdamse appartementencomplex (hij appt twee zinnen, vijftien minuten later zijn de aangebroken proefflessen weg), de bocksbeutel die noch in een glasbak noch in een flessenrek past, en waarom hij af en toe een fles terugstuurt naar de supermarktinkoper met een briefje “check de hele partij”.

Het Hamersma-effect

Of alleen positieve beoordelingen voldoen als wijnkritiek mag je betwijfelen. Ik doe dat ook. Maar over zijn invloed valt weinig te discussiëren. Zijn missie was nooit sommeliers imponeren of de vakbladen bedienen. Het was: gewone mensen helpen om betere wijn te drinken, zonder intimidatie en zonder pretentie.

Die opdracht heeft hij voltooid. Of zijn aanpak de toekomst is van wijnkritiek of een typisch Nederlands fenomeen, dat is een ander gesprek. De cijfers op de supermarktschappen gaan voorlopig niet weg.

Bronnen

• Harold Hamersma — De Grote Hamersma Wijngids: grotehamersma.nl