1979 Kalos 2020: Retsina die volwassen wordt

Een draadje benzine in de neus. Dat was het eerste signaal dat deze fles iets anders ging worden dan ik verwachtte.

Retsina rijpt niet, hoor je vaak. Drink hem jong, drink hem koud, en doe niet moeilijk. Dat advies klopte ooit, in de tijd dat retsina massaproduct was en de hars het belangrijkste wat in de fles zat. Maar dit is een Assyrtiko van 350 meter hoogte, drie jaar geleden gebotteld door iemand die haar werk als onderzoek behandelt. Het hele uitgangspunt is anders.

De 2020 Kalos was Eleni Kechri’s eerste commerciële jaargang onder het 1979-label. Het is ook de laatste jaargang waarin ze harsen uit drie verschillende bossen samenvoegde tot één wijn, voordat haar onderzoek bewees dat ze de bossen apart konden staan. Drie jaar in de fles later is dit een wijn die twee dingen tegelijk doet: hij toont waarom retsina serieus genomen moet worden, en hij documenteert het moment vlak voor het hele project van richting veranderde.

Producent: 1979 Wines Wijn: Kalos Vintage: 2020 Regio: Emathia, Noord-Griekenland Druif: Assyrtiko Wijngaard: Gerakona, Kilkis, 350 meter hoogte Harsen: Pinus halepensis uit drie bossen — Halkidiki (kust), Megara/Attica (plateau), Korinthia/Peloponnesos (binnenland) Oogstmethode: Duurzaam, zonder zwavelzuur Alcohol: ~13% Adviesprijs Griekenland: circa €25 Beschikbaarheid: Duitsland, België, Verenigd Koninkrijk, Canada Nederlandse distributie: volgt binnenkort Website: 1979.gr/en

Proefnotities

Uiterlijk — Dieper goudgeel dan de 2022-jaargangen, met een warmere ambergetinte kern en een schone gouden rand. De kleur alleen zegt al genoeg: hier gebeurt iets.

Neus — Assyrtiko is meteen herkenbaar, maar verplaatst van primair citrus naar iets veel rijpers. Citroen wordt gekonfijte mergpasta, licht gegelifieerd, met diepgang erachter. Hazelnoot ligt ernaast, een voorzichtige toast, en dan onmiskenbaar die draad benzine — de secundaire geur die gerijpte Assyrtiko kenmerkt en bewijst dat de veroudering écht plaatsvond. De hars zit nu ingevlochten in het weefsel van de wijn; meer een structurele eigenschap dan een smaakcomponent. Een gekruide warmte die de mergpasta en notenindrukken rijkdom geeft.

Mond — Voller van lichaam dan de 2022-jaargangen, met een rijkere aanval. De zuurgraad blijft absoluut overeind. Assyrtiko geeft zijn ruggengraat niet zomaar op, maar die wordt nu omlijst door meer gewicht en glycerol uit de flesrijping. De middenpalet is het meest complexe moment: mergpasta, vers grapefruitschil dat nog steeds vitaal is, gedroogde kruiden, een lichte rookachtigheid, en een minerale ruggengraat die nooit verdwijnt. De afdronk is lang, warm en harzig in de beste zin van het woord. Het lege glas ruikt buitengewoon.

Waardering — Dit is de wijn die de vraag naar retsina’s rijpingspotentieel beslecht. De primaire frisheid is verdiept tot complexiteit zonder het wezenlijke karakter te verliezen. De harsintegratie is na drie jaar compleet. Je zou dit niet als een harsige wijn beschrijven; je zou het omschrijven als een complexe, gelaagde, duidelijk Griekse witte wijn.

Het startpunt van een project

De 2020 heeft een bijzondere plek in het verhaal van 1979 Wines. Dit was Eleni’s eerste commerciële jaargang na jaren onderzoek; het eerste moment dat haar werk een etiket kreeg en de wereld in ging. Het was ook de jaargang waarin ze nog niet met volledige zekerheid had bevestigd dat de bossterroirverschillen stabiel en reproduceerbaar genoeg waren om de bossen apart te bottelen.

Daarom is het een blend. Harsen uit Halkidiki, Megara en Korinthia samen in één wijn, elk een andere dimensie. De kustfrisheid van de eerste, de kruidenstructuur van de tweede, de diepere warmte van de Korinthische dennen. Zoals Eleni het beschrijft: zo werd retsina altijd gemaakt. Harsen uit verschillende bronnen gecombineerd, het boskarakter uitgemiddeld in plaats van expliciet uitgedrukt.

Wat de 2020 drie jaar later laat zien, is dat de blendaanpak een eigen voordeel heeft. Hij is voedselveelzijdiger dan de enkel-bos-wijnen, complexer in dit ontwikkelingsstadium, en onmiddellijk toegankelijker voor iemand die voor het eerst serieuze retsina drinkt. Bouw je een wijnkaart op of kies je één fles om dit project mee voor te stellen — dit is de aangewezen keuze.

Het onderzoek dat volgde

De blendopzet van de 2020 was ook de laatste van zijn soort. Tegen 2022 had Eleni via meerdere jaargangen gecontroleerde proeven bevestigd dat de bossterroirverschillen jaar na jaar consistent zijn. De kustdennen van Halkidiki leveren altijd jodium en zeelucht. Het Megara-plateau levert altijd kruiden en droge minerale warmte. Dus scheidde ze ze. De Thalassino en de Stergianos als afzonderlijke uitdrukkingen.

De 2020 Kalos is daarom niet zomaar een wijn. Het is een document van een onderzoeksproces. Een voorfoto, gemaakt op het moment dat de hypothese werd getest maar nog niet bevestigd was. Deze wijn naast de 2022 enkel-bos-wijnen proeven maakt het hele verhaal leesbaar op een manier die geen beschrijving kan evenaren.

Spijscombinatie

De meest veelzijdige van de drie wijnen, en het meest geschikt voor de dinertafel in plaats van het aperitiefglas. Eleni’s eigen suggestie: gele kaas met mergpasta, rijpe Camembert, Franse Alpenkaas met gewassen korst. Ik voeg toe: langzaam geroosterd varkensvlees met citrusglazuur, eendenborst met kersen- of sinaasappelsaus, oude cheddar met kweepeerpasta, en rijke leverpaté. De combinatie van zuur, lichaam en complexe aromaten betekent dat de wijn stevige gerechten aankan — iets waar de meeste witte wijnen in deze prijsklasse moeite mee hebben.

Een kaasgang met sterk smakende kazen werkt ook prima. Een jongere witte zou daar overweldigd raken; deze wijn neemt het op.

Serveertemperatuur: 10–12°C. Iets warmer dan de 2022’s. Het extra lichaam en de complexiteit verdienen wat ruimte om te ademen. Karaffeer 15 minuten of laat hem langer in het glas staan.

Rijpingspotentieel: De wijn toont al prachtige ontwikkeling na drie jaar. Gezien hoe Assyrtiko doorgaans veroudert, is er geen reden waarom hij niet nog drie tot vijf jaar comfortabel ouder kan worden. Koop twee flessen — drink er één nu, zet er één weg.

Het verdict

De 1979 Kalos 2020 is op dit moment de meest complete wijn in de 1979-portefeuille, simpelweg omdat hij het meeste tijd heeft gehad. Hij laat zien waar de enkel-bos-wijnen naartoe gaan, toont Assyrtiko’s rijpingspotentieel in de retsina-context, en is gewoon heerlijk op een manier die geen voorbehoud of verklaring nodig heeft voor iemand die sceptisch is over deze stijl.

Voor ongeveer €25 in Griekenland is het de duurste van de drie. En de makkelijkst te rechtvaardigen.

Deel van een drie-flessen-proeverij met Eleni Kechri van 1979 Wines voor Sparks by VinoVonk.

Dit artikel is gebaseerd op een persmonster ontvangen van 1979 Wines / Eleni Kechri. Mijn beoordeling is volledig onafhankelijk.

• 1979 Kalos Stergianos 2022; de jongere variant