Champagne Monmarthe: grower-portret uit Ludes

Champagne Monmarthe in Ludes is geen huis dat druiven koopt. Dat klinkt als een detail, maar het is de kern van alles wat Gauthier Monmarthe maakt. Hij is de zevende generatie op het familiedomein op de noordflank van de Montagne de Reims, en hij plant, snoeit en oogst zijn eigen druiven van begin tot eind. “Het is de belangrijkste eigenschap van een familiedomein,” zegt hij. Die onafhankelijkheid is precies waarom hij risico’s kan nemen die een groot huis zelden neemt.

Ik leerde Gauthier kennen toen hij me twee flessen stuurde voor een aflevering van Sparks: een Solera Blanc de Meunier en de single-plot Le Nid d’Agace 2018. Wat begon als een proeverij werd een gesprek over familie, geduld en een druif die niemand serieus nam. Dit is het portret van de wijnboer erachter.

Een familie sinds 1737

De Monmarthes zitten al sinds 1737 in Ludes. Eerst als boeren, want champagne maken kwam pas veel later. Sinds 1930 maakt de familie haar eigen champagne, en sindsdien is het domein van generatie op generatie doorgegeven.

Gauthier werkt vandaag samen met zijn vader, Jean-Guy, en een team van zes mensen in de wijngaard en de kelder. De rolverdeling tussen vader en zoon is geen formaliteit. Jean-Guy heeft tientallen oogsten in zijn benen en een geheugen vol jaargangen. Gauthier brengt een nieuwe blik mee. Dat ze het niet altijd eens zijn, is volgens Gauthier juist de winst.

Domein

Champagne Monmarthe

Plaats

Ludes, noordflank Montagne de Reims

Familie sinds

1737, champagne sinds 1930

Generatie

Zevende (Gauthier), met vader Jean-Guy

Wijngaard

17 hectare in 22 percelen, Premier Cru

Druiven

Pinot Noir, Pinot Meunier, Chardonnay

Landbouw

HVE (Haute Valeur Environnementale)

Zeventien hectare op de koele noordflank

Het domein telt 17 hectare verdeeld over 22 percelen. Voor een wijnboer is dat een grote lap grond, en Gauthier weet dat hij geluk heeft. Het grootste deel ligt rond Ludes, de rest in naburige dorpen, allemaal geclassificeerd als Premier Cru. Daardoor draagt elke fles de Premier Cru-aanduiding.

Ludes ligt op de noordflank, achter de berg vanaf Ambonnay en Bouzy. Dat is van oudsher koeler terroir. Vroeger betekende dat minder rijpheid dan de zuidkant, maar de klimaatverandering schuift die balans op. “Met de noordflank krijgen we nu een betere rijpheid terwijl we de frisheid behouden,” zegt Gauthier. Wat ooit een nadeel was, wordt langzaam een troef.

De drie klassieke druiven staan er alle drie: Pinot Noir, Pinot Meunier en een beetje Chardonnay. En de wijngaard wordt bewerkt volgens HVE, het Franse keurmerk voor milieubewuste landbouw.

Een jonge wijnmaker met buitenlandse kilometers

Gauthier kwam vijf jaar geleden op het domein, na een opleiding in Bordeaux waar hij zowel de oenologie als de wijnbusiness studeerde. Daarna een jaar vinificatie in Zuid-Afrika. Voor hem was dat geen omweg maar een voorwaarde. “Het is heel belangrijk voor me om andere wijngaarden in de wereld te zien en meer ervaring op te doen.”

Die buitenlandse kilometers verklaren veel. De solera leende hij van de sherry in Jerez. Het blokkeren van de malolactische gisting, het werken op foudre, de keuze voor Brut Nature: het zijn allemaal beslissingen van iemand die verder heeft gekeken dan het eigen dorp en daarna bewust is teruggekomen.

Twee gamma’s: assemblage en single-plot

Het domein werkt met twee lijnen. De eerste draait om assemblage, het mengen van percelen, druiven en oogsten. “Assemblage representeert champagne,” zegt Gauthier. Dat is de klassieke kant, de wijnen die de huisstijl dragen.

De tweede lijn is waar het persoonlijk wordt: single-plot cuvées. Eén terroir, één perceel, één type vinificatie. Le Nid d’Agace 2018 hoort hier thuis, een gemengd geplant perceel oude Chardonnay en jonge Pinot Noir. En de Solera Blanc de Meunier, 100% Meunier op krijt, gerijpt in een eeuwigdurende reserve sinds 2015.

Er zit meer in de pijplijn. Een nieuwe Blanc de Blancs ligt te wachten sinds 2021, een nieuwe Blanc de Noirs sinds 2022. Maar Gauthier heeft geen haast. “In dit vak moet je geduldig zijn. Soms is dat moeilijk, want je maakt een wijn en laat hem dan vier, vijf, zes jaar liggen voordat je hem proeft.”

Waarom zijn vader overtuigd moest worden

Het mooiste deel van ons gesprek ging over de familie. Twee dingen waren nieuw voor zijn vader en voor die generatie wijnmakers: een Meunier apart vinifiëren, en hem afwerken zonder dosage. Voor iemand die het domein veertig jaar heeft gerund, gaat dat tegen alles in wat je gewend bent.

Het pakte goed uit. Gauthier liet zijn vader proeven dat het werkt zonder suiker, en dat een 100% Meunier overeind blijft. Dat is het hele verhaal in één scène: een zevende generatie die de minst geliefde druif van Champagne neemt, hem rijpt zoals ze in Jerez sherry maken, en de oude generatie laat proeven dat het kan.

Onafhankelijk blijven

Gauthier maakt zich geen illusies over de markt. De wijnconsumptie daalt, in Frankrijk en wereldwijd, en dat merk je tot in de wijngaard. Toch kiest hij ervoor om onafhankelijk te blijven: geen druiven kopen, geen druiven verkopen, alles in eigen hand. Dat geeft hem de vrijheid om een Brut Nature van pure Meunier te maken waar een groot huis niet aan zou beginnen.

Bij de oogst wonen zeventig plukkers tien dagen op het domein. Dat is geen romantiek, dat is logistiek, maar het tekent wel de schaal: groot genoeg om serieus te zijn, klein genoeg om persoonlijk te blijven. In Nederland en België zijn de wijnen sinds twee jaar te vinden via Vinetiq, gespecialiseerd in grower-champagne en gericht op de restaurantwereld.

Meer over het domein: champagne-monmarthe.com

Veelgestelde vragen

Waar ligt Champagne Monmarthe precies?

In Ludes, op de noordflank van de Montagne de Reims, achter de berg vanaf Ambonnay en Bouzy. Het domein heeft 17 hectare in 22 percelen, allemaal Premier Cru.

Wat maakt Monmarthe een grower-champagne?

Gauthier Monmarthe koopt geen druiven en verkoopt er ook geen. Hij maakt champagne uitsluitend van de eigen wijngaard, van het planten van de stok tot de oogst. Dat is de definitie van een onafhankelijke grower, tegenover de grote huizen die druiven inkopen.

Waar koop je Champagne Monmarthe in Nederland?

De wijnen zijn sinds ongeveer twee jaar in Nederland en België verkrijgbaar via importeur Vinetiq, die zich richt op grower-champagne en restaurants. Contact via de producent loopt via champagne-monmarthe.com.

Bronnen

• Primaire bron: Sparks by VinoVonk, aflevering 38 met Gauthier Monmarthe (opname en shownotes)
• Producent: champagne-monmarthe.com
• Comité Champagne (CIVC): champagne.fr