Solera-methode in Champagne: hoe het werkt

De solera-methode in Champagne is geleend van een streek op meer dan duizend kilometer afstand. In Jerez, in het zuiden van Spanje, rijpt sherry al eeuwen in een systeem van vaten dat nooit helemaal leegloopt. Elk jaar haal je een deel eruit en vul je aan met jonge wijn. Wat overblijft, wordt steeds complexer. Een handvol champagnemakers past datzelfde principe toe, en dat levert iets op wat een gewone jaargangswijn niet kan.

Ik kwam de methode tegen bij Champagne Monmarthe in Ludes. Gauthier Monmarthe rijpt er 100% Pinot Meunier in een eeuwigdurende reserve. Tijd om uit te leggen hoe dat werkt, en waarom het zo zelden gebeurt.

Wat is een solera

Een solera is geen vat, maar een systeem. Je begint met een hoeveelheid wijn in een vat of tank. Elk jaar tap je een deel af om te bottelen, en je vult datzelfde deel weer aan met wijn uit de nieuwe oogst. Het vat raakt dus nooit leeg.

Het gevolg is dat er altijd een restje van elke voorgaande oogst in zit. De wijn van dit jaar mengt met die van vorig jaar, en met die van het jaar daarvoor, en zo verder terug tot het begin. Hoe langer het systeem draait, hoe meer jaargangen er in het glas zitten en hoe dieper de complexiteit.

In Jerez gebeurt dat vaak met meerdere rijen vaten, de criaderas, waarbij de wijn stap voor stap naar beneden zakt. In Champagne is de uitvoering meestal simpeler: één reserve waaraan je toevoegt en waaruit je tapt.

Waarom hij zeldzaam is in Champagne

Assemblage zit in het DNA van Champagne. De klassieke kunst is het mengen van percelen, druiven en jaargangen tot een herkenbare huisstijl die elk jaar hetzelfde smaakt. Een non-vintage champagne hoort consistent te zijn. Dat is precies het tegenovergestelde van wat een solera doet, want een solera verandert juist elk jaar een beetje.

Daar komt geduld bij. Een solera die pas een paar jaar draait, geeft nog niet de gelaagdheid waar het systeem om bekendstaat. Je investeert in iets wat zijn waarde pas na tien, twintig jaar laat zien. Voor een groot huis dat duizenden flessen per stijl maakt, is dat een lastige rekensom. Voor een onafhankelijke wijnboer die op één perceel een statement wil maken, is het juist ideaal.

Hoe Monmarthe het doet

Gauthier Monmarthe begon zijn solera in 2015. De wijn ligt in het oudste betonnen vat van het domein, geplaatst door zijn overgrootvader. Die keuze voor beton is bewust. Beton houdt de temperatuur stabiel en bewaart de frisheid en het fruit, zonder dat het smaak toevoegt zoals eikenhout zou doen.

Het mechanisme is precies. Elk jaar tapt hij ruwweg 30% af voor de release en vult dat aan met wijn uit de nieuwe oogst. Van die nieuwe oogst gaat 40% eerst door een vatvinificatie voordat het aan de reserve wordt toegevoegd. De rest rust in beton.

De eerste release was een blend van 70% reserve, opgebouwd uit zeven jaargangen, en 30% uit de oogst van 2022. Honderd procent Meunier, gegroeid op krijt in plaats van de klei van de Vallée de la Marne waar de druif meestal vandaan komt.

En dan de verrassing: er gaat geen suiker in. “Uiteindelijk hebben we helemaal geen suiker nodig,” zegt Gauthier. Het fruit en de rijping geven genoeg schijnbare zoetheid. Zo werd het een Brut Nature, nul dosage. Er zijn 4.188 flessen van gemaakt.

Beton, eik of staal

Het materiaal van de reserve bepaalt mee wat de solera doet. Eik geeft micro-oxidatie en smaak, en duwt een wijn richting noten en vanille. Roestvrij staal is neutraal en strak, maar geeft weinig textuur terug. Beton zit ertussenin: het ademt nauwelijks, houdt de temperatuur in bedwang en laat het fruit voorop staan.

Voor een druif als Meunier op krijt, waar Gauthier juist de zuivere fruittonen wil bewaren, is dat de logische keuze. De wijn smaakt niet naar het vat. Hij smaakt naar een plek en een methode.

Meer over het domein: champagne-monmarthe.com

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een solera en een gewone reservewijn in Champagne?

Bijna elk huis houdt reservewijnen achter de hand om de non-vintage blend op smaak te brengen. Een solera gaat een stap verder: het is een doorlopend systeem waar je elk jaar uit tapt en in aanvult, zodat een deel van elke oogst sinds de start in de fles terechtkomt. Een gewone reserve is een voorraad, een solera is een levend mengsel dat blijft groeien.

Kun je een solera-champagne laten rijpen op fles?

Dat kan, maar het wezen van de methode zit al in de rijping vóór het bottelen. De complexiteit komt uit de opgestapelde jaargangen in de reserve, niet alleen uit flesveroudering. Een Brut Nature zonder dosage, zoals die van Monmarthe, is bovendien direct toegankelijk en hoeft niet te wachten.

Waarom proef je geen vatsmaak als de wijn in beton ligt?

Beton voegt geen aroma toe. Het regelt vooral de temperatuur en beschermt het fruit. Daardoor proef je de druif en de plek, en niet het materiaal van de reserve, anders dan bij rijping op eik.

Bronnen

• Primaire bron: Sparks by VinoVonk, aflevering 38 met Gauthier Monmarthe (opname en shownotes)
• Producent: champagne-monmarthe.com
• Comité Champagne (CIVC): champagne.fr
• Consejo Regulador Jerez (solera-traditie): sherry.wine