Blanc de Meunier bestaat officieel niet. De regels van de Champagne-AOC schrijven nergens een rasaanduiding voor, maar in de praktijk schuift Pinot Meunier altijd weg in de blend, achter Pinot Noir en Chardonnay. Het was de druif die jarenlang als de minste van de drie werd behandeld. Gauthier Monmarthe zet hem op het etiket en in een glas zonder een grammetje suiker.
Hij stuurde me twee flessen uit zijn single-plot reeks. Allebei braken ze met iets wat ik dacht te weten. Voor deze Sparks proefde ik ze met hem, vanuit zijn kelder in Ludes en de mijne in Nederland.
Wie is Gauthier Monmarthe
Gauthier is de zevende generatie op het familiedomein in Ludes, op de noordflank van de Montagne de Reims. De familie zit er sinds 1737, eerst als boeren, vanaf 1930 als champagnemaker. Hij werkt vandaag met zijn vader, Jean-Guy, en een team van zes in de wijngaard en de kelder. De druiven komen van eigen percelen rond Ludes, allemaal Premier Cru.
Onafhankelijk zijn betekent voor hem iets concreets: hij koopt geen druiven. Van het planten van de wijnstok tot de oogst houdt hij alles in eigen hand. “Het is de belangrijkste eigenschap van een familiedomein,” zegt hij in de aflevering. Het verklaart waarom hij durft te experimenteren met een 100% Meunier en een zero dosage, daar waar een huis dat duizenden flessen per stijl maakt zo’n risico zelden neemt.
Onafhankelijk blijven, met het CIVC op de achtergrond
We praten over de spanning waar elke grower mee leeft. Het CIVC stelt elk jaar de toegestane opbrengst vast, en die hangt af van de verkoop van het jaar ervoor. In een mager verkoopjaar mag je dus minder oogsten, precies wanneer je het geld het hardst nodig hebt. Voor een klein domein is dat een ander vraagstuk dan voor een groot huis met een diepe reservevoorraad.
Daarbovenop komt de oogst zelf. Zeventig plukkers wonen tien dagen lang op het domein. Gauthier werkt onder HVE, een stap onder biodynamisch, met nog één chemische behandeling per jaar. Geen keurmerk om over op te scheppen, wel een richting. En de noordflank van Ludes verandert door het klimaat: wat ooit te koel was voor volle rijpheid, levert nu jaar na jaar bruikbaar fruit.
Le Nid d’Agace 2018: het gecomplanteerde perceel
“Le Nid d’Agace” is de naam van een perceel. Agace is het lokale woord voor ekster. Eksternest, dus. Het is een gecomplanteerd perceel: oude Chardonnay bovenop de helling, jonge Pinot Noir op de klei onderaan, door elkaar aangeplant en op hetzelfde moment geplukt en geperst. Niet eerst apart vinifiëren en dan blenden, maar samen, zoals het vroeger ging.
Geen malolactische gisting. Zes jaar op de gist. Vergist op foudre, niet op klein hout, zodat je vinositeit en gastronomische diepte krijgt zonder dat het naar eik smaakt. Het resultaat is een Extra Brut.
In het glas: rijp geel fruit en gele appel, een briochelaag van die lange gistrijping, en daaronder de krijtige spanning die het fris houdt. Vol in de mond, en toch strak. De zuurgraad zit er als ruggengraat in, niet als scherpte. Dit is geen Champagne die je snel wegdrinkt.
De Solera Blanc de Meunier: 100% Meunier op krijt
De tweede fles trok me echt naar binnen. Een Solera ken je uit Jerez, van sherry. Een eeuwigdurende reserve waar je elk jaar nieuwe wijn aan toevoegt en oude uit haalt, zodat het systeem nooit leeg raakt en steeds complexer wordt. Sommige champagnemakers gebruiken een perpetual reserve, maar ik had het nog nooit gehoord voor uitsluitend Pinot Meunier.
Gauthier startte zijn solera in 2015. De wijn ligt in de oudste betonnen tank van het domein, die van zijn overgrootvader. Beton houdt de temperatuur, de frisheid en het fruit vast, vertelt hij. De eerste bottelingen waren een blend van 70% solera en 30% van de oogst 2022, dus een zevenjarige solera. Honderd procent Meunier, gegroeid op krijt in plaats van de klei van de Vallée de la Marne waar de druif normaal vandaan komt.
En toen kwam de verrassing. “Aan het eind hebben we geen suiker nodig,” zegt hij. Geen dosage. Het fruit en de rijping leveren genoeg zoetheid. Het werd een Brut Nature, zero dosage. Er zijn 4.188 flessen van.
Proeven: het is puur fruit op krijt. Meunier laat zich hier van een kant zien die je bij een rechttoe rechtaan 100% Meunier zelden krijgt, waar zo’n wijn snel lineair wordt. De solera geeft textuur en vinositeit, het krijt houdt het eerlijk en lang. Geen suiker om iets te verbergen, en dat hoeft ook niet.
Waarom zijn vader overtuigd moest worden
Het mooiste van het gesprek zit in het familieverhaal. Twee dingen waren nieuw voor zijn vader en diens generatie wijnmakers: een Meunier in z’n eentje vinifiëren, en hem zonder dosage afwerken. Voor iemand die veertig jaar op het domein werkt, druisen die twee tegen alles in wat je gewend bent.
Het werd een goede verrassing, zegt Gauthier. Dat is uiteindelijk de hele aflevering in één zin: een zevende generatie die de minst geliefde druif van Champagne neemt, hem rijpt zoals ze in Jerez sherry maken, en zijn vader laat proeven dat het zonder suiker kan.
Veelgestelde vragen
Wat is een Blanc de Meunier? Een Champagne gemaakt van uitsluitend Pinot Meunier. Op het etiket staat geen Blanc de Noirs maar Blanc de Meunier, zodat je precies weet dat het 100% Meunier is en geen Pinot Noir.
Wat doet de solera-methode bij Champagne? Een eeuwigdurende reserve waaraan elk jaar nieuwe wijn wordt toegevoegd. Het systeem raakt nooit leeg en bouwt complexiteit op. Monmarthe houdt de zijne sinds 2015 in een oude betonnen tank, met als laatste botteling een blend van 70% solera en 30% oogst 2022.
Waarom heeft deze Champagne geen dosage? Gauthier vond dat de rijping en het fruit van de Meunier op krijt genoeg zoetheid gaven. Een toegevoegde dosage was niet nodig, dus werd het een Brut Nature met zero dosage.
Hoeveel flessen zijn er van de Solera Blanc de Meunier? 4.188 flessen.
De wijnen
Gauthier stuurde me deze twee flessen toe; ik kocht ze niet zelf en er is geen betaalde afspraak. In Nederland en België importeert Vinétiq de wijnen van Monmarthe. Wil je dieper in de Solera Blanc de Meunier duiken, lees dan mijn uitgebreide proefnotitie over deze fles.
Volledig transcript
De aflevering is in het Engels opgenomen. Het volledige transcript staat op de Engelstalige versie van deze pagina voor toegankelijkheid en SEO.
Meer over Champagne Monmarthe
Bezoek champagne-monmarthe.com voor het volledige assortiment en de geschiedenis van het domein.
Luister
Bekijk