Wijn uit koele klimaten heeft eigen spelregels nodig

Vicky Corbeels stelt een ongemakkelijke vraag: wat als alles wat we denken te weten over duurzame wijnbouw uit het verkeerde klimaat komt? De Belgische wetenschapper en sommelier doet promotieonderzoek naar koele-klimaatviticultuur en daagt de wijnwereld uit haar one-size-fits-all aanpak los te laten. Het noorden kopieert al decennia wat voor het zuiden geschreven is. Dat moet stoppen.

Het copy-paste-probleem

Wijngebieden van België tot Denemarken keken decennialang naar Bordeaux en andere mediterrane regio’s voor advies over duurzaamheid. Logisch: die traditionele gebieden hebben het geld, de onderzoeksinfrastructuur en decennia aan data. Maar er zit een kritiek foutje in. Koele klimaatregio’s kampen met fundamenteel andere uitdagingen.

Belgische wijngaarden produceren inmiddels 3,5 miljoen liter per jaar, onder totaal andere condities dan hun zuiderburen. Kortere dagen, hogere vochtigheid, intense schimmeldruk en andere druivenrassen betekenen dat oplossingen uit warme klimaten simpelweg niet werken. Erger nog: EU-wijnbeleid is vooral voor mediterrane klimaten geschreven. Noordelijke producenten worden zo richting mislukking geduwd.

De moderne druivenrevolutie

Terminologie doet er hier toe. De wijnwereld noemde ziekteresistente druivenrassen lange tijd “hybriden” of “interspecifieke kruisingen”, termen met een stigma dat iets minderwaardigs suggereert. Corbeels gebruikt bewust “moderne variëteiten”, en daar zit een argument achter.

Druiven als Johanniter, Solaris en Souvignier Gris zijn geen compromiskeuzes. Ze zijn ontworpen voor succes in koele klimaten. Onderzoek laat zien dat deze moderne variëteiten ongeveer de helft van de bestrijdingsmiddelen en de helft van de wijngaardingrepen nodig hebben vergeleken met traditionele druiven als Riesling of Chardonnay. In sommige regio’s is het verschil nog scherper: tien keer minder pesticiden dan bij conventionele rassen.

Toch is niet alles aan “duurzame” wijn zo groen als het lijkt. Corbeels’ onderzoek liet zien dat sommige biocertificeerde producenten juist de meest vervuilende vorstbescherming inzetten: materialen in wijngaarden verbranden tegen vorstschade. Certificering, stelt zij, hoort een middel te zijn, niet het doel. Dat onderscheid raakt in marketing vaak zoek.

Onderzoek dat telt

Corbeels promoveert aan de Universiteit Antwerpen op “vitiviniculuur”, een term die zowel viticultuur (druiventeelt) als vinificatie (wijnbereiding) omvat. Juist in die twee fasen telt koele-klimaatspecificiteit het zwaarst. Verpakking en distributie werken overal hetzelfde, maar druiven telen en wijn maken in Noord-Europa vraagt om een eigen aanpak.

Haar methodologie is collaboratief. In scenario-oefeningen met 25 Belgische wijnmakers schetst zij hoe de sector er over 15 tot 30 jaar uit kan zien. Het terugkerende thema: toenemende adoptie van moderne druivenrassen. Een uitgebreide levenscyclusanalyse moet milieuprobleempunten in kaart brengen en datagestuurde alternatieven aanreiken.

Financieringsuitdagingen blijven typisch, al ziet Corbeels groeiende interesse vanuit producenten zelf. De wijnbranche vraagt enorme initiële investeringen, en duurzaamheid wordt vaak als extra kostenpost gezien in plaats van als fundament. Een kortzichtig standpunt dat alleen maar duurder wordt.

Wat dit voor wijnliefhebbers betekent

Voor consumenten is de boodschap helder: kwaliteit betekent niet langer rijpingspotentieel. Het verouderde idee dat grote wijnen decennia moeten liggen, gaat niet op voor moderne koele-klimaatwijnen. Dit zijn geen wijnen voor de kelder van je kleinkinderen, maar wijnen om nu te drinken, gemaakt met aanzienlijk lagere milieubelasting.

Op het vorige Low Countries Wine Festival proefden 400 consumenten Nederlandse en Belgische wijnen, veel gemaakt met deze moderne variëteiten. De openheid en het enthousiasme waren opvallend, zeker richting onbekende druivennamen als Bacchus en Souvignier Gris.

Wil je verder? Luister naar het volledige gesprek met Vicky Corbeels op de VinoVonk Sparks podcast, waar zij haar onderzoek en visie op duurzame koele-klimaatviticultuur deelt.

De weg vooruit

Koele-klimaatregio’s staan op een kruispunt. Ze kunnen blijven volgen wat voor mediterrane klimaten is geschreven, of een eigen pad inslaan op basis van rigoureus, regiospecifiek onderzoek. België en Nederland kiezen voor het tweede en positioneren zich als pioniers in werkelijk duurzame viticultuur.

De toekomst van noordelijke wijn gaat niet om het inhalen van traditionele regio’s; het gaat om ze voorbijspringen. Pak je een fles met moderne variëteiten uit een koel klimaat, dan probeer je niet zomaar iets nieuws. Je steunt een fundamentele herdenking van wat duurzame wijn kan zijn.