Les Riceys: Champagnes best bewaarde geheim

Stel je voor: een dorpje in Champagne waar je wijnen proeft die alles ter discussie stellen wat je over de regio dacht te weten. Les Riceys, gelegen in de rollende heuvels van zuidelijk Champagne op slechts drie kilometer van de grens met Bourgondië, is een wijndorp dat alle verwachtingen tart. Dit afgelegen hoekje is de enige plek in heel Champagne waar wijnmakers legaal onder drie verschillende Appellations d’Origine Contrôlée mogen produceren; een uniek privilege dat getuigt van buitengewoon terroir.

Vorige maand mocht ik deelnemen aan een exclusieve masterclass over Les Riceys, georganiseerd door D-Vine Amsterdam. Nicolas Dupuis van Domaine Alexandre Bonnet nam ons mee op een fascinerende reis door deze buitengewone wijnstreek, met acht uitzonderlijke wijnen die het complete verhaal van dit unieke terroir vertelden.

Een apart terroir

Het landschap voelt hier werelden verwijderd van de vertrouwde krijtheuvels rond Reims en Épernay. Steile hellingen storten zich dramatisch in dalen die door oude rivieren zijn uitgesleten, wat resulteert in enkele van Champagnes meest uitdagende wijngaarden. Maar hier zit het vogelije; onder deze hellingen ligt Kimmeridgian kalksteen en klei, dezelfde geologische basis die Chablis en Sancerre hun karakteristieke smaak geeft.

Dit gedeelde terroir creëert een onmiskenbare signatuur: kristalhelder mineraliteit, levendige zuurgraad en die onderscheidende zoutige afdronk die je naar voedsel doet grijpen. Zoals Nicolas tijdens onze proeverij uitlegde: “In Champagne zoeken keldermesters soms naar neutrale wijn voor de uiteindelijke blend, maar dat kan in Les Riceys niet gebeuren omdat er een karaktertrek in de druif zit die je wel of niet leuk vindt.” Het continentale klimaat, gematigd door hoogte en ligging, produceert druiven met opmerkelijke concentratie; vooral Pinot Noir, die hier meer dan duizend jaar floreren doet.

Drie uitdrukkingen, één dorp

De drie AOC’s vertellen het complete verhaal van Les Riceys. Champagneproductie volgt traditionele methoden maar levert een duidelijk zuidelijk karakter; voller, beter gestructureerde wijnen die eigenlijk prachtig bij voedsel passen. Dit zijn niet de lichte, etherische bubbels van het noorden, maar eerder gespierde mousserende wijnen met echt rijpingspotentieel.

Côteaux Champenois vertegenwoordigt de erfenis van stille wijnen uit de regio en produceert rode en witte wijnen die je makkelijk voor Bourgondische producten kunt aanzien. Het zijn echter de Rosé des Riceys die werkelijk de essentie van deze plek vangen. Deze zeldzame AOC, voortgebracht uit slechts 40 tot 50 hectare binnen de 860 hectare grote appellation, creëert wijnen die de grens tussen rosé en lichte rode wijn bewandelen; intensief, kruidig en geschikt voor decennialange rijping.

Het addertje onder het gras: Rosé des Riceys-productie blijft fel traditioneel. Volledig druivencluster-gisting, korte schilcontact en lokale juroren die bepalen of elke oogst aan strenge normen voldoet. Het is vrijwel wijnarcheologie in actie.

Wat bijzonder fascineren is, zoals Nicolas tijdens de proeverij onthulde, dat zelfs prestigieuze Champagnehuizen de uitzonderlijke kwaliteit van Les Riceys erkennen. Krug betrekt al jaren Pinot Noir uit Les Riceys voor de Krug Rosé; aangetrokken door het karakteristieke fruitachtige karakter en kruide trekken die alleen dit kalksteen-klei-terroir kan bieden.

Een reis door acht wijnen

Onze proeverij begon met Ferdinand Bonnet Grande Réserve (80% Pinot Noir, 20% Chardonnay), representatief voor de toegankelijkere kant van het portfolio. Fris en fruitig met klassieke Pinot Noir-structuur; deze 36 maanden gerijpte Champagne toont de toewijding van het huis aan kwaliteit, zelfs op instapniveau. Geen shortcuts, alleen eerlijk wijnmaken met die karakteristieke Côte des Bars zouten zout dat om voedsel schreeuwt.

De Alexandre Bonnet Blanc de Noir Extra Brut toonde de zuivere uitdrukking van Les Riceys terroir. Gemaakt uit 100% Pinot Noir met een dosage van slechts 4 gram; deze wijn vertoonde opmerkelijke diepgang. Witte perzik en peer in de neus, met de karakteristieke minerale ruggengraat en zoutige afdronk. De kleur alleen al, duidelijk goudgeel met roodachtige reflecties, kondigde zijn Pinot Noir-erfenis aan.

De echte openbaring kwam met de vergelijking van enkele wijngaarden: “Hardy” en “Vigne Blanche”, beide vintage 2019 Blanc de Noir uit verschillende liggingen. Hardy, van noordaf hellingen, leverde kristalhelder precisie; bijna Chablis-achtig met zijn razerscherpe mineraliteit en citrusfocus. Vigne Blanche, van zuidoost-af hellingen, bood meer volledigheid en umami-complexiteit; met exotische fruitnoten en die onderscheidende ziltigheid die Les Riceys bepaalt.

De Côteaux Champenois Blanc 2022 verraste met zijn Bourgondisch karakter; een blend van 60% Pinot Noir en 40% Chardonnay die makkelijk voor Bourgondische dorpswijn kon doorgaan. Bloemig en fris met opmerkelijk rijpingspotentieel; het toonde de veelzijdigheid van dit unieke terroir.

Rosé des Riceys van de enkel-wijngaard “La Forêt” bewees waarom deze AOC speciale erkenning verdient. Wilde aardbeien, rode bessen en subtiele kruid creëerden een wijn die de grens tussen rosé en lichte rode wijn bestrijdt; intens genoeg om decennia te rijpen, maar fris genoeg voor onmiddellijk genot.

De Alexandre Bonnet Rosé Champagne (vintage 2019, 94% witte wijn en 6% rode wijn, beide van Pinot Noir) toonde de meer traditionele aanpak van Champagne rosé; de signatuur fruitigheid van het huis met elegante bubbels en voedelvriendelijke structuur.

Tot slot toonde de Sept Cépages (zeven druivenrassen) Nicolas’ experimentele geest; alle zeven toegestane Champagne-variëteiten van één wijngaard, wat Alexandre Bonnet de werelds grootste eigenaar van zeldzame Arbane-druiven maakt. Deze Brut Nature onthulde onverwachte bloemige en krudenige complexiteit; elk druivenras droeg zijn unieke persoonlijkheid bij aan een absoluut onderscheidende blend.

Wanneer traditie op tegenstand stuit

Producenten als Alexandre Bonnet belichamen de filosofie van de regio: terroir-gestuurd, low-intervention werkwijzen die authenticiteit voorrang geven boven verkoopbaarheid. Uitgebreide rijping op gist, minimale dosage en zorgvuldige wijngaardselectie creëren wijnen met opmerkelijke diepgang. Nicolas deelde fascinerende inzichten over hun experimentele aanpak, inclusief hun ambitieuzere “Sept Cépages”-project; één wijngaard beplant met alle zeven toegestane Champagne-variëteiten, wat Alexandre Bonnet de werelds grootste eigenaar van het zeldzame Arbane-druivenras maakt met 1,4 hectare.

Toch gaat deze streven naar kwaliteit niet zonder uitdagingen. De isolatie van de regio beperkt herkenning; terwijl klimaatverandering zelfs de meest ervaren vignerons test en hen dwingen tot complexe aanpassingen. Nicolas sprak openhartig over de harde realiteit van 2024, toen Alexandre Bonnet 95% van de oogst verloor ondanks overwegend biologische bedrijfsvoering, wat pijnlijke keuzes tussen principes en praktisch overleven afdwong. “Wanneer je echt slechte oogsten hebt, is biologisch niet altijd de perfecte oplossing,” gaf hij toe; hetgeen het constant balanceren tussen duurzaamheid en overleven benadrukt.

Waarom Les Riceys ertoe doet

Les Riceys vertegenwoordigt alles wat aanlokkelijk is aan Franse wijndiversiteit; waar geologisch toeval vloeibare poëzie creëert en gepassioneerde vignerons oude methoden beschermen tegen commerciële druk. Dit zijn geen wijnen voor terloops drinken, maar eerder terroir-uitdrukkingen die aandacht eisen en geduld belonen.

Voor wijnliefhebbers op zoek naar authenticiteit in een steeds meer geëgaliseerde wereld, biedt Les Riceys een glimp in Champagnes ziel voordat marketing terroir overstemd had. Wanneer je deze zeldzame flessen vindt; aarzel niet om ze te pakken. Ze vertellen het verhaal van een dorp dat voor karakter boven gemak koos.

Speciale dank aan D-Vine Amsterdam voor het organiseren van deze verrijkende masterclass en aan Nicolas Dupuis voor het delen van zijn kennis en passie voor Les Riceys. Bezoek: www.d-vine.eu/ voor meer informatie over Alexandre Bonnet wijnen.

• Tentation Champagne; kunst ontmoet terroir

Bronnen

• INAO: Cahiers des charges Champagne, Coteaux Champenois en Rosé des Riceys: inao.gouv.fr
• Comité Champagne (CIVC): appellation Les Riceys: champagne.fr
• Syndicat Général des Vignerons de la Champagne: sgv-champagne.fr
• Domaine Alexandre Bonnet (masterclass D-Vine Amsterdam met Nicolas Dupuis): alexandrebonnet.com