Stamatis Mylonas en de Savatiano van Attica

De 2016 Gran Reserva Savatiano van Stamatis Mylonas proefde ik tijdens de opname, voordat hij op de markt kwam. Tweeënhalf jaar in nieuwe Franse eik, daarna ruim vijf jaar op fles. Hij was mineraal, droog en nog steeds fris, met een zuurgraad die opvallend hoog bleef. Zo’n oude witte wijn die zo fris bleef, had ik nooit eerder gedronken. Hij komt uit Attica, de streek rond Athene.

De wijnmaker

Stamatis Mylonas is de derde generatie van Mylonas Winery. De familie maakt sinds 1917 wijn, en volgens Stamatis was de grootvader van zijn grootvader al wijnmaker. Zijn grootvader en vader verkochten alles in bulk aan taverna’s in Athene en op de eilanden.

Stamatis studeerde scheikunde en oenologie en deed de WSET-opleiding tot diplomaniveau. In 2000 nam hij het bedrijf over, en in 2006 kwam de eerste eigen flessering. Volgens Stamatis exporteren ze nu naar meer dan twintig landen en maken ze zo’n 200.000 flessen per jaar.

Wat hem op dit spoor zette, waren oude flessen uit de kelder van zijn vader, uit 1990, 1992 en 1995.

“Na dertig jaar waren de wijnen nog levend, fris, mooi, complex, met een enorm bouquet. En ze waren nog jong. Ik zei: ‘Wauw, dit is iets heel unieks.’ En ik zei: ‘Hierin ga ik investeren, en ik ga proberen de wereld te laten zien wat deze druif kan.’” Stamatis Mylonas

Grond, zee en oude stokken

Mylonas ligt op het vasteland, op het schiereiland Attica, volgens Stamatis zo’n 35 mijl ten zuiden van Athene. Aan drie kanten ligt zee. In de zomer is het heet, en de zeewind koelt de wijngaarden af.

Stamatis vertelt dat de streek onder bescherming van UNESCO staat en dat de grond rijk is aan mineralen: van de ongeveer 5.500 mineralen die wereldwijd bekend zijn, zouden er 750 in deze streek voorkomen. Onderaan het schiereiland liggen oude mijnen waar de Atheners zilver wonnen. Van dat geld bouwden zij volgens Stamatis het Parthenon en de Akropolis.

Oude struikstokken

De meeste stokken zijn ouder dan 55 jaar. De phylloxera kwam hier in 1955, waarna alles op Amerikaanse onderstammen werd herplant, tussen 1955 en 1965. Met die planten werkt Mylonas nog steeds. Het zijn struikstokken zonder irrigatie, met lage opbrengsten.

Mylonas werkt met zo’n 35 hectare, waarvan 17 van de familie zelf zijn; de rest komt van telers. Bij struikstokken kan bijna niets machinaal. Alleen het onkruid gaat met een hoge tractor die over de rijen rijdt, omdat ze geen bestrijdingsmiddelen gebruiken. Snoeien, blad weghalen en oogsten gaat met de hand.

“De magie gebeurt in de wijngaard,” zegt Stamatis. “De wortels gaan naar beneden om water te vinden, en onderweg komen ze verschillende bodems en lagen tegen. Ze halen daar de eigenschappen en de mineralen uit, alles wat later in de fles komt.”

Savatiano, de druif van Attica

Savatiano wordt in Attica al sinds de oudheid geteeld en staat volgens Stamatis op bijna 80 procent van de wijngaarden. Daarnaast heeft Mylonas onder meer Assyrtiko, Malagouzia, Aidani, Merlot, Agiorgitiko en Limniona.

De druif had lang een slechte naam door retsina. Retsina met beschermde herkomst mag volgens Stamatis alleen uit Attica of Viotia komen en wordt van Savatiano gemaakt. De telers verkochten hun druiven daardoor voor weinig geld.

Stamatis is zelf niet mild over de druif. “Savatiano is een ras met hoge opbrengsten en heeft van nature geen hoge zuurgraad,” zegt hij, eigenlijk laag tot gemiddeld. Volgens hem verandert dat bij oude stokken zonder irrigatie: “De zuurgraad is anders dan de typische Savatiano-zuurgraad. Hoger, knapperiger, en dat geeft de wijn een heel lang leven.”

Drie wijnen

Oenopolis stuurde drie wijnen. In de opname noemde ik 15 tot 20 euro per fles in Nederland; de actuele prijs per wijn staat bij de importeur.

1. Mylonas Savatiano 2021

De instapwijn, van de “jonge” stokken van zo’n 35 jaar, met hogere opbrengsten dan de oude percelen. Hij vergist in roestvrijstaal op lage temperatuur en ligt daarna zes maanden op de gist. Stamatis noemt perzik, citrus, grapefruit, meloen en limoen. Dat hij na drie, vier jaar op fles nog fris is, vindt hij het punt: ook de instapwijn kan volgens hem rijpen, en flessen uit 2014 en 2015 die hij nu opent zijn nog prima.

2. Mylonas Rosé

Een blend van Savatiano, Agiorgitiko en Limniona. Stamatis noemt kers, aardbei en watermeloen en zegt er zelf bij dat het geen complexe wijn is. Hij is droog gemaakt, met 2 tot 2,5 gram restsuiker per liter voor wat ronding. Een wijn voor elke dag, bij salades en lichte gerechten.

3. Mylonas Gran Reserva Savatiano 2016

Een Savatiano van één wijngaard, tweeënhalf jaar op nieuwe Franse barriques van 225 liter en daarna ruim vijf jaar op fles. Mylonas bracht van dezelfde wijngaard eerder de 2008 uit in 2015 en de 2011 pas in 2021. De 2016 zou in het jaar van de opname uitkomen, acht jaar na de oogst.

Stamatis beschrijft veel mineraliteit, rijp steenfruit en citrus, en eik die bijna is opgegaan in de wijn: “het geeft je dat boterige gevoel zonder boterig te zijn.” Ik proefde hem tijdens het gesprek: heel mineraal, droog, wat rijp fruit, de eik bijna weg, en een zuurgraad die hoog bleef. Ik dronk hem op één moment, bij zo’n 12 graden, en Stamatis zegt zelf dat hij bij een hogere temperatuur andere aroma’s geeft.

Prijs en Bourgogne

Stamatis legt de vergelijking zelf met Bourgogne.

“Stel je voor dat je naar Bourgogne gaat en een witte wijn koopt voor, zeg, 15 tot 20 euro,” zegt hij. “Die kwaliteit, met acht jaar rijping, vind je in Bourgogne voor die prijs niet.”

Dat is de lezing van de maker, en hij heeft er belang bij. In het gesprek gaf ik hem gelijk, en ik vond de wijnen voor 15 tot 20 euro goede waar voor hun geld. Een vergelijkende proeverij met Bourgogne heb ik niet gedaan.

Telers en eik

Om de telers een betere prijs te kunnen geven, wilde Stamatis wijnen maken die verder reizen dan de taverna. Hij vroeg de telers om ‘s zomers trossen weg te knippen, zodat de opbrengst onder de 50 hectoliter per hectare blijft. Soms staat hij om zes uur ‘s ochtends met hen in de wijngaard om samen te snoeien. “Zo zien ze dat ik respecteer wat ze doen,” zegt hij.

In de kelder gebruikt hij roestvrijstaal, Franse barriques van 225 en 500 liter, en voor één wijn vier vaten van 1.500 liter. Veel vaten zijn acht tot tien jaar oud.

“Het terroir, het druivenras en het harde werk in de wijngaard moeten de hoofdrol spelen in de wijn,” zegt Stamatis. Eik mag de wijn volgens hem helpen rijpen, maar niet overheersen. Hij denkt erover foudres van 2.000 liter of meer te kopen.

Great Greek Wines

Drie wijnen van Mylonas staan op de Great Greek Wines-lijst van Yiannis Karakasis MW: de Savatiano 2021, de Savatiano Old Vines van stokken van ruim zestig jaar, en de Gran Reserva 2016. Via die lijst vond ik Mylonas, en via de lijst kwam ik bij Oenopolis, die de wijnen in Nederland importeert.

“Wie tegenwoordig in Griekse wijn geïnteresseerd is, gaat naar deze lijst,” zegt Stamatis. De wijnen worden volgens hem geproefd door Masters of Wine en andere mensen uit het vak, en Karakasis neemt ze mee naar steden als Parijs om ze aan sommeliers en importeurs te laten zien.

De toekomst volgens Stamatis

“De toekomst ligt bij de inheemse druivenrassen,” zegt Stamatis. “Stel je voor dat we meer dan 300 inheemse druiven hebben. Mensen kennen tot nu toe vooral Assyrtiko, Xinomavro, Moschofilero en Agiorgitiko. Maar Malagouzia, Savatiano en Limniona komen erachteraan. Er valt veel te ontdekken.”

Hij denkt dat Griekse wijn goed past bij mensen die minder drinken maar beter, en die iets nieuws zoeken voor hun geld. Dat herken ik: in Griekenland vind ik steeds druiven die ik nog niet kende.

Hoe je eraan komt

In Nederland importeert Oenopolis de wijnen van Mylonas. Ze verkopen via hun webshop en aan restaurants en hebben veel contact met sommeliers. Meer over het bedrijf vind je bij Mylonas Winery.

Combineren met eten

Stamatis gaf per wijn een suggestie:

Savatiano 2021: gegrilde vis, octopus, inktvis, garnalen.

Rosé: salades en lichte gerechten.

Savatiano Old Vines: rijkere gerechten, zoals vis met citroensaus of kip.

Gran Reserva 2016: kreeft en rijke visgerechten. Volgens Stamatis kan hij ook zonder eten.

Wat ik meeneem

Ik proefde van elke wijn één fles, en de verhalen over dertig jaar rijping komen van de maker zelf. Van de Gran Reserva weet ik wel dat hij na acht jaar nog fris was.

Zoals ik altijd zeg: drink minder, maar drink beter. Ontdek iets nieuws.

Beluister de aflevering

Bronnen

• Mylonas Winery (officieel: Attica): mylonas-wines.gr
• Wines of Greece (EDOAO): winesofgreece.org
• New Wines of Greece: Savatiano-druif: newwinesofgreece.com