Santorini

Wat Santorini is

Santorini is een vulkanisch eiland in de Zuid-Egeïsche Cycladen, ongeveer 200 kilometer ten zuid-oosten van Athene. De caldera-vorm van het eiland is het resultaat van een van de grootste vulkaanuitbarstingen in de menselijke geschiedenis (Minoïsche eruptie, rond 1620 v.Chr.). De wijngaarden staan voornamelijk aan de buitenrand van de caldera, op vulkanische as-bodem (perlite, kissiris) die geen kalk, geen klei en geen organisch materiaal bevat.

De wijntraditie op het eiland is meer dan 3.500 jaar oud. Wijngaarden hier zijn nooit door fyloxera (de bladluis die in de jaren tachtig van de negentiende eeuw vrijwel alle Europese wijngaarden vernielde) getroffen. De zandige vulkanische bodem maakt het de luis onmogelijk om wortels aan te tasten. Dat maakt Santorini een van de zeldzame plekken waar wijnstokken op eigen wortels staan, sommige meer dan 200 jaar oud.

De Koulara-techniek

De druiventeelt op Santorini volgt een eeuwenoude techniek genaamd koulara of stefani. De wijnstokken worden niet opgeleid aan palen of draden, maar in spiraalvormige korven plat op de grond. De korf beschermt de druiventrossen tegen de constante meltemi-wind, houdt ze laag waar nachtelijke dauw vocht levert (Santorini krijgt minder dan 350 mm regen per jaar), en biedt schaduw tegen de extreme zonintensiteit. Elke stok wordt elke 50 tot 80 jaar volledig vernieuwd door de oude rank tot de grond te knippen en een nieuwe scheut op te leiden, wortelstelsels zijn echter veel ouder.

Wat het in het glas levert

PDO Santorini-wijnen moeten minimaal 75 procent Assyrtiko bevatten, vaak aangevuld met Aidani en Athiri. De wijnen zijn herkenbaar door hun hoge zuren (pH 2,9-3,1), zilte mineraliteit en lange rijpingscapaciteit. Bij ouder worden ontwikkelen ze honingige tonen, gedroogde abrikoos en een wasachtige textuur die aan oude Riesling of Hunter Semillon doet denken.

Vinsanto en zoete stijlen

Naast droge Assyrtiko produceert Santorini Vinsanto, een traditionele zoete wijn van zon-gedroogde Assyrtiko-druiven. De druiven liggen 12 tot 14 dagen na de pluk in de zon te drogen, daarna worden ze geperst en gefermenteerd. Vinsanto rijpt minimaal twee jaar in vat (Santorini-PDO), commerciële versies vaak 8 tot 30 jaar. De stijl is droog-vol-zoet, met een minimale restsuiker van 200 g/l, en bewaart decennia. Domaine Sigalas, Boutari en Argyros maken serieuze Vinsanto-bottelingen.

Het kritische punt

Santorini staat onder serieuze druk. Toerisme is sinds 2010 explosief gegroeid (rond 3 miljoen bezoekers per jaar op een eiland van 15.000 inwoners). Grondprijzen voor wijngaard concurreren met grond voor hotels en villa’s, en in 2024 was de verkoopprijs van wijngaard 4 tot 5 keer hoger dan tien jaar eerder. Het wijngaardareaal kromp van ongeveer 1.500 hectare in 2000 naar minder dan 1.200 in 2024. UNESCO plaatste in 2019 de wijngaarden van Santorini op de tentative-lijst als bedreigd cultureel landschap. Voor de drinker betekent dit: prijsstijging is permanent, beschikbaarheid neemt af.

Voor de bezoeker

Bezoek tussen mei en oktober (productieseizoen). Belangrijke domeinen voor bezoek: Domaine Sigalas (Oia), Hatzidakis (Megalochori), Estate Argyros (Episkopi Gonias), Boutari (Megalochori). Veel domeinen bieden walk-in tastings; voor de premium domeinen is reservering aanbevolen. Combineer met archeologische sites Akrotiri en Ancient Thera, beide geven historische context aan de wijnbouw die hier ouder is dan de meeste Europese wijntradities.