Voor deze aflevering van Sparks reisde ik naar Santorini, zonder mijn stoel te verlaten. Aan de andere kant van de lijn zat Stella Papadimitriou, winemaker bij Artemis Karamolegos in het dorp Exo Gonia. Ze had net de oogst van 2025 binnen, dus het gesprek begon in de wijngaard.
De reden dat we elkaar spraken ligt in een fles. De Ftelos 2021, een single vineyard van dit huis, staat op de lijst van Great Greek Wines van Master of Wine Yiannis Karakasis. Hij zei tegen me: die moet je proeven. De flessen kwamen via Oenopolis, de Nederlandse importeur. Vier wijnen, allemaal Assyrtiko, elk met een eigen stijl.
Deze aflevering is in het Engels opgenomen. Bekijk op YouTube met Nederlandse ondertiteling, of lees de Engelstalige versie van dit artikel, waar ook het volledige transcript staat.
Een klein familiehuis dat niet zo klein meer is
Artemis Karamolegos maakte zijn eerste wijn in 2003, gedreven door de liefde voor het eiland en voor wijn, mede door zijn grootvader. Vandaag is het nog altijd een familiebedrijf met een handjevol vaste mensen, ongeveer vijf, en toch loopt de productie richting 15.000 flessen in een gemiddeld jaar. Ongeveer negentig procent is Assyrtiko, de rest is onder meer Mavrotragano, de zeldzame rode druif van het eiland.
Stella kwam er in 2021 werken, na oogsten in Nieuw-Zeeland en Australië en een oenologie-opleiding in Griekenland. Waarom Santorini? Ze wilde leren wat dit extreme terroir doet, en wat voor wijngaarden dat oplevert.
Kouloura: manden tegen de wind
Wie de wijngaarden ziet, herkent ze niet meteen als wijngaarden. De stokken kruipen over de grond, opgerold in een mand. Die kouloura beschermt tegen de harde wind die in winter en vroege lente over het eiland raast. De druiven groeien binnen in de korf, beschermd tegen wind en zonnebrand, in de schaduw van het eigen blad.
De bodem is vulkanisch, over vrijwel het hele eiland vergelijkbaar. Aspa noemen ze het in het Grieks, een lichte grond van puimsteen uit de uitbarsting, voor negentig tot vijfennegentig procent zand. Die grond houdt de vochtigheid van de winter en de mist van de zomer vast, net genoeg om de kurkdroge stokken te verfrissen. Alles gaat met de hand. Soms kun je een wijngaard niet eens met een voertuig benaderen en draag je de mand met druiven tot aan de auto.
En dan de leeftijd. De meeste Assyrtiko-stokken zijn tussen de 80 en 150 jaar oud, ongeënt, op eigen wortel. De wijn 34 is volgens Stella genoemd naar de vierendertig eeuwen dat er op Santorini wijn wordt gemaakt.
2025: een jaar van beseffen
De laatste jaren waren droog, en 2025 spande de kroon. De winter bracht zo’n 165 millimeter regen, gevolgd door opnieuw stevige wind. De opbrengst ligt ongeveer vijftien procent onder 2024, en 2024 lag zelf al fors onder 2023. Toch is Stella niet somber. De mist in de laatste rijpingsfase hielp, het alcoholgehalte ligt lager dan gewoonlijk en de balans met het zuur is juist mooi. Aromatisch zit de wijn volgens haar op dezelfde lijn als vorig jaar. Ze noemt 2025 een jaar van beseffen: als producent besef je dat je iets moet doen aan de wijngaard.
Daar zit voor mij het echte risico van dit huis. De oude stokken lijden onder de droogte, er moet worden herplant, en Stella zegt zelf dat ze een manier moeten vinden om de stijl te houden als een groot deel van de druiven van jonge stokken komt.
Waarom zoveel wijnen van één druif
Karamolegos maakt een brede reeks: de Terra Nera-lijn, de klassiekers Santorini Kouloura, Nykteri en Vinsanto, de fine selection met 34 en Pyritis, volgens Stella de eerste skin-contact Assyrtiko van het eiland (Mystirio) en vier single vineyards. Dat is bewust. Ze vinifiëren elke wijngaard apart, in kleine tanks, en pas bij de blend in april en mei bepalen ze welke partij welk etiket wordt.
Ik hield Stella voor dat dit het jezelf onnodig ingewikkeld maakt. Waarom niet één generieke wijn en een paar single vineyards? Haar antwoord was helder: deel dezelfde most over drie tanks en je krijgt drie verschillende wijnen, ook al doe je overal precies hetzelfde. Die complexiteit is volgens Stella het doel. Meer lagen in het glas vraagt meer werk in de kelder.
De proeverij
Santorini (Kouloura) 2020. Een kleur die precies tussen te licht en te donker in zit. In de neus meteen boter, wat zilte tonen en een bittertje, complex maar tegelijk toegankelijk. In de mond fris, met zuur dat er duidelijk is zonder te schreeuwen, sappig fruit en een fijne balans zonder groot lijf. Een wijn die je in één teug kunt drinken zonder dat hij om eten smeekt. Stella proeft de Kouloura 2022 al een tijd en vindt die nog te jong; ze rekent op drie tot vijf jaar na de productie voordat deze wijn op zijn mooist is. Vanaf de oogst 2023 heet hij Santorini Kouloura, als eerbetoon aan het mandsysteem.
34, 2022. Genoemd naar die vierendertig eeuwen. Tachtig procent roestvrij staal, twintig procent gist en rijpt in cement- en kleipotten. Ronder in de neus dan de eerste, met verschillende lagen zuur en zilt en een afronding die er de eerste niet had. Een trede hoger, met duidelijk meer bewaarpotentie. Denk aan een goede Riesling: witte wijn die met de jaren beter wordt in plaats van slechter.
Pyritis 2022. Een cuvée van drie wijngaarden uit Pyrgos en Megalochori, elk jaar de beste vinificaties, deels op hout gerijpt. De kleur is dieper geel, de neus romiger, met butterscotch en tropische tonen van perzik, ananas en kokos. Die romige, houtgestuurde stijl maakt de wijn verleidelijk, maar je vraagt je even af of dit nog echte Assyrtiko is. Neem een slok en het zuur schiet erdoorheen, alsof de druif zegt: vergeet me niet. Stella verwacht dat het hout over een jaar of twee minder voelbaar is. Wie de pure, kristallijne stijl zoekt, kiest een oudere jaargang of een andere fles. Wie van deze textuur houdt, zit hier goed.
Ftelos 2021. De reden dat ik belde. Een single vineyard vlak bij Fira, met zicht op de caldera, stokken van rond de 150 jaar. Dezelfde vinificatie als de andere single vineyards, zodat de wijngaard zelf aan het woord komt. Bij de opname vier jaar oud, en dat merk je. De neus is fris en complex tegelijk, met grapefruitschil en een fijne bitter, bloemige toetsen, hazelnoot en walnoot, gedroogd fruit naast vers fruit. Zuiver, helder, en van een ander niveau dan de rest. Ik snap volledig waarom deze op de lijst van Great Greek Wines staat.
Wat me opviel
Vier wijnen van één druif, en toch vier eigen aromaspectra, terwijl de Assyrtiko- identiteit overeind blijft. Dat vind ik knap. Karamolegos experimenteert met micro-vinificaties, houdt wat werkt apart en durft daaruit een nieuwe wijn te maken. Het risico is reëel dat een reeks van deze omvang de gemiddelde koper eerder verwart dan verleidt. Wie de tijd neemt, proeft wel een huis dat experimenteert.
Proef mee
Zelf proeven
De wijnen van Artemis Karamolegos zijn in Nederland te krijgen via importeur Oenopolis. Wil je het huis zelf bezoeken, dan ontvangt Stella je bij de wijnmakerij en het restaurant van het huis in Exo Gonia. Yamas.
Oenopolis stelde de flessen voor deze proeverij ter beschikking en bracht me in contact met Stella. Als ik Oenopolis in de opname “sponsor” noem, bedoel ik dat. Ik ontving geen betaling en de oordelen zijn volledig van mijzelf.
Veelgestelde vragen
Wat is Assyrtiko? Assyrtiko is de witte hoofddruif van Santorini, bekend om hoge frisse zuren, mineraliteit en een ziltige toets. De druif kan zowel strakke, spannende wijnen als rijkere, houtgerijpte stijlen opleveren.
Wat betekent kouloura? Kouloura is het traditionele mandsysteem waarbij de wijnstok laag bij de grond in een korf wordt gevlochten. De druiven groeien binnenin, beschermd tegen de harde wind en de felle zon van Santorini.
Waarom heet de wijn 34? Volgens het huis verwijst de naam naar de vierendertig eeuwen dat er op Santorini wijn wordt gemaakt.
Waar koop ik de wijnen van Artemis Karamolegos? In Nederland via importeur Oenopolis.
Luister
Bekijk