Een reis door Toscane: mijn ervaring bij La Grande Bellezza

Het Amsterdamse zonlicht stroomt naar binnen en zet Nazka in goud terwijl ik door de deur loop. Een van die zeldzame voorjaarsdagen die rechtstreeks uit Toscane lijkt geplukt. De warmte volgt mee naar binnen en zet de toon voor de achtste editie van La Grande Bellezza Italian Wines Tour 2025. Ik schuif aan een houten tafel, proefformulier en menukaart op millimeter uitgelijnd, en voel me onverwacht naar Toscane verplaatst. Oenoloog en criticus Raffaele Vecchione richtte de tour in 2019 op met de belofte de “ware essentie van Italiaanse wijn” te tonen. Een stevige claim. Mijn nieuwsgierigheid is gewekt.

De setting en opzet

De proefgids laat een zorgvuldig samengestelde selectie zien van drie vooraanstaande producenten. Elk huis heeft een eigen visueel anker naast zijn aanbod, zodat je direct kunt vergelijken. Heb je ooit Brunello en Vino Nobile naast elkaar geproefd? Dit format maakt zo’n vergelijking niet alleen mogelijk, maar ook leerzaam.

Spannend nieuws: de Pieve-classificatie

Tijdens de proeverij kreeg een nieuw classificatiesysteem in Montepulciano veel aandacht: de “pieve”-aanduiding. Pieve-wijnen zelf proefden we niet (te jong), maar het onderwerp leefde aan tafel. Voor Vino Nobile di Montepulciano is dit een serieuze stap.

De Pieve-aanduiding is een nieuwe topklasse, uitsluitend voor Vino Nobile di Montepulciano, debuterend met de 2021-oogst en beschikbaar vanaf 2025. Pieve verwijst naar historische parochiekerken. De regio heeft twaalf subzones afgebakend, elk met eigen terroir.

De eisen zijn streng. Druiven moeten uit één pieve komen, van wijngaarden van minimaal vijftien jaar oud. Minimaal 85% Sangiovese (lokaal Prugnolo Gentile genoemd) is verplicht; voor het restant zijn alleen traditionele inheemse variëteiten toegestaan, internationale druiven zijn verboden. De maximale opbrengst ligt op zestig ton per hectare.

Belangrijker nog: Pieve-wijnen rijpen minimaal drie jaar voor ze vrijgegeven worden, waarvan twaalf maanden in hout en twaalf maanden in fles. Dat is strenger dan Riserva. Bovendien moet de producent de wijngaarden bezitten of beheren, en alle druiven moeten uit de aangegeven pieve komen.

Het systeem wil de eigenheid van elke subzone benadrukken, vergelijkbaar met Gran Selezione in Chianti Classico maar met scherpere geografische en kwaliteitseisen. De eerste reacties prijzen diepte, complexiteit en sense of place. Ik ben benieuwd om deze wijnen binnenkort zelf te proeven.

De’ Ricci: Montepulciano’s torenwachter

De’ Ricci zet stevig in op kwaliteit. Tweeëndertig hectare in eigendom, sinds 2007 biologisch, en drie wijnen die elk een ander terroir laten zien.

De 2022 Rosso di Montepulciano is toegankelijk en aangenaam, een blend van oostelijke wijngaarden. In het glas: strenge aromatiek met pittig fruit, hoge zuren en stevige tannines. Verse salie naast helder rood fruit. Lekker bij lichte koeling.

De 2021 Vino Nobile di Montepulciano, vlaggenschip met vijfentwintigduizend flessen, is 100% Sangiovese, achttien maanden in hout. Afkomstig uit het zuiden van Montepulciano, vulkanische bodems, koeler klimaat. De neus toont chocolade, leer, cacao, warme kers, aardbei en rozemarijn. Hoge zuren, getemperd door zachte randen; middelgrote tannines verzachten richting de afdronk. Lange, mooi gedefinieerde nasmaak.

De 2020 Vino Nobile “Soraldo”, vernoemd naar de grootvader van de familie, komt van een historische plek op vijfhonderd meter hoogte met zand, grijze kalksteen en schelpen in plaats van vulkanische bodem. De zachte neus geeft koffie, toffee, leer, tabak, chocolade, cacao en zwarte kers. Zuren en tannines balanceren keurig. Een middelgewicht, elegant glas met fijne complexiteit.

Pian delle Querci: Montalcino’s elegantie

Verhuizen naar Montalcino. De 2021 Rosso komt streng binnen met veenbessen en kers, plus subtiele tabak. Hij smaakt rijper dan ik verwachtte, met meer fruitconcentratie en een spoor sinaasappel.

De 2020 Brunello is voor mij quintessentiële Brunello: warme kers, chocolade, leer, specerijen, rijp rood fruit, bramen, pruim, muskaatbloem, zwarte peper, salie en rozemarijn. Een glas dat me herinnert waarom deze regio zoveel respect afdwingt.

De 2019 Brunello Riserva komt heel anders binnen: een elegante neus van sinaasappelschil, maar bij de eerste teug nog gesloten en streng, het fruit blijft ingehouden.

Fuligni: historische excellentie met modern denken

Fuligni staat al sinds de twintigste eeuw op de kaart. Een historische familie met een moderne aanpak en stevige aanwezigheid in de Italiaanse wijnwereld, zeker in Montalcino.

De 2023 Rosso di Montalcino “Ginestreto” geeft een aangename, nog wat gesloten neus met vers fruit naast kruiden. In de mond mist hij iets aan karakter, waarschijnlijk door zijn jeugd. Een glas om over zes tot twaalf maanden opnieuw te proeven.

De 2020 Brunello di Montalcino imponeert met een warme, elegante neus van rode kers, rijpe aardbei, tabak, cacao, lavendel, rozen en pittige kruiderij. Een prachtige weergave van de oogst.

De 2019 Brunello Riserva geeft een elegante, ingehouden neus bij de eerste teug. Fruit en specerijen blijven nog te veel op de achtergrond.

De magie van decanteren

Een van de waardevolste lessen van de dag kwam ná de formele proeverij. We pakten de gesloten wijnen er opnieuw bij, vooral de 2019 Riservas van Pian delle Querci en Fuligni, na decanteren. Het verschil was opvallend.

Wijnen die eerst terughoudend en strak overkwamen, openden zich prachtig met lucht. Lagen complexiteit die in eerste instantie verborgen bleven. De Fuligni Riserva sprong eruit: het fruit kwam naar voren, de structuur verzachtte net genoeg om het echte potentieel te tonen.

Wie jonge Brunello’s en zeker Riservas wil drinken, doet er goed aan zestig minuten te decanteren. Dat blijkt geen luxe maar noodzaak. Veel premium Italiaanse wijnen, vooral die zijn gebouwd op lange lagering, hebben echt baat bij goed beluchten. Wat in een jonge Brunello eerst streng of gesloten lijkt, ontvouwt zich vaak met geduld en goede service.

De culinaire aanvulling: Nazka’s Peruaans-Italiaanse fusie

Na de doordachte progressie door negen Sangiovese-expressies liet Nazka zien waarom de keuken voor deze gelegenheid is uitgekozen. Het menu sloeg een brug tussen Toscaanse traditie en Peruaanse innovatie.

De amuse zette het verhemelte op scherp. Het voorgerecht: Rocoto LDT, zeebaars crudo met kerstomaten, cancha en korianderolie. Een uitstekende partner voor de zuurrijke Rossos.

Tussengang: Vinicunka Millefeuille, lagen oca-knol met Peruaanse chilisauzen. Een intrigerende brug tussen middelgewicht Vino Nobiles en de stevigere Brunello’s.

Hoofdgerecht: gestoofde ossenstaart in Anticuchera-saus met choclo-mousseline en groene chalaca-chutney. Genoeg robuustheid om de stevigste Riservas bij te benen. De aardse toon van het gerecht haalde extra complexiteit uit de wijnen. Juist hier toonden de eerder gedecanteerde Riservas zich op hun best.

Slotgedachten

Wat La Grande Bellezza echt bijzonder maakte, was niet alleen de kwaliteit van de wijnen maar het educatieve format dat aanzette tot bedachtzaam proeven. De opbouw van lichtere Rossos naar gestructureerde Riservas, gekoppeld aan het doordachte menu van Nazka, leverde meer op dan de som der delen.

Voor wie de verschillen tussen Brunello en Vino Nobile, of tussen verschillende interpretaties van Sangiovese wil begrijpen, biedt dit format veel inzicht. De introductie van Pieve-classificatie kondigt een nieuw hoofdstuk aan voor Brunello di Montalcino, met meer ruimte voor terroir-expressie en specificiteit in toch al opmerkelijke wijnen.

De achtste editie bevestigde waarom deze Toscaanse klassiekers centraal blijven in elke serieuze wijnopvoeding. Ik sta vooraan in de rij wanneer de negende editie wordt aangekondigd, hopelijk met de eerste Pieve-aangeduide Brunello’s. Eén ding onthouden: bij jonge wijnen maken geduld en goed decanteren het verschil tussen een goede ervaring en iets echt bijzonders.