Vijf oogstjaren in één fles. Vijf jaar nog eens op de gist. Eén kroonkurk eraf in oktober 2024. Wat dan in je glas zit ruikt naar rijp rood fruit, een vleugje tabak, en het blijft minutenlang hangen. Dat is wat een champagne van een kleine wijnboer doet als je hem proeft kort na het dégorgement. Joshua van Mijn Champagne Moment kwam langs voor de tweede keer, en deze keer ging het gesprek vol op hoe een champagne eigenlijk in elkaar zit.
We openden een blanc de noirs en een blanc de blancs van Jean-Laurent, allebei door Joshua zelf opgehaald in de streek.
Wie is Joshua
Joshua werd in 2010 verliefd op champagne. Niet bij de slijter, want daar stond alleen de introductiecuvée van elk huis. Wel toen hij voor zijn huwelijk een fles ging zoeken in de streek zelf en bij een kleine boer aanbelde. Vanaf dat moment werd het een uit de hand gelopen hobby. Inmiddels werkt hij met drie collega’s en levert Mijn Champagne Moment door heel Nederland.
De missie is simpel. Kleine boeren een podium geven, en champagne uit het oud-en-nieuw-hokje halen. Iedere maand rijdt Joshua naar Champagne om vers op te halen bij families die hij al jaren kent. Hij filmt ze ook. Die korte portretten staan op zijn YouTube-kanaal.
Wat champagne maakt tot champagne
Het maken volgt een strak protocol. Anders mag het geen champagne heten.
In augustus of september bepalen de druiven zelf wanneer er geoogst wordt. Per dorp wordt het suikergehalte en de zuurgraad gemeten. Daarna heeft een boer ongeveer tien dagen om zijn perceel te plukken. Wie aan het begin oogst krijgt frissere druiven, wie aan het einde wacht heeft net wat meer suiker.
Direct na de pers gaan de sappen in stalen tanks. Voor elk dorp en elke druivensoort apart. Daar vindt de eerste fermentatie plaats, in het donker, goed te reguleren, geen invloed van buitenaf. Zo houdt de wijnmaker een schoon palet aan basiswijnen over: pure Chardonnay uit dorp A, pure Pinot Noir uit dorp B, Meunier uit C.
Na ongeveer zes maanden komt het puzzelmoment. De boer mengt zijn basiswijnen tot een cuvée die over vijf jaar precies smaakt zoals hij hem vandaag bedoeld heeft. Die cuvée gaat in de fles met een kroonkurk. Daar vindt de tweede fermentatie plaats, en zo ontstaan de bubbels.
Vervolgens ligt de fles horizontaal te rijpen. Op het einde wordt hij in veertig dagen kwartslag voor kwartslag op zijn kop gedraaid, zodat het gistresidu in de hals zakt. De hals wordt bevroren, de fles geopend, het residu schiet eruit door de eigen druk. Pas op dat moment, het dégorgement, mag de boer eventueel suiker toevoegen. Brut betekent vijf tot twaalf gram per liter. Daarna gaat de echte kurk erop.
Waarom dégorgement-datum belangrijk is
Dit is Joshua’s stokpaardje. Een champagne is niet bedoeld om eindeloos te bewaren. Hij is bedoeld om gedronken te worden zoals de boer hem op het moment van dégorgement bedacht heeft.
Een oude fles, lang in de winkel of op zolder, krijgt iets bitters in de afdronk. Niet lekker. Daarom haalt Joshua iedere maand vers op, en daarom staat de dégorgement-datum altijd op de achterkant van zijn flessen. Op die van vandaag: oktober 2024.
Tip voor wie ergens een fles ziet liggen: vraag aan de importeur of slijter wanneer de dégorgement was. Weet niemand het, dan koop je hem niet.
Jean-Laurent Blanc de Noirs proeven
100% Pinot Noir. Vijf oogstjaren in de cuvée. Vijf jaar op de fles gerijpt. Dégorgement oktober 2024. Drink op 9 graden uit een tulpglas.
In de neus krijg je meteen rijp rood fruit. Rode kers, framboos, aardbei, een randje braam. Daarachter zit kruidigheid. Tabak, een vleugje rookjes. Geen hout, want deze cuvée heeft geen vat gezien. Wat je proeft komt puur uit de Pinot Noir en uit de bodem waar hij vandaan komt.
In de mond is hij vol en rond. De bubbel is fijn, de afdronk blijft lang hangen. Niet vermoeiend, wel uitnodigend. Dit is het type champagne dat je in de winter wilt openen. Bij gerookte vis, bij wild, of gewoon bij een lege agenda en goed gezelschap.
Jean-Laurent Blanc de Blancs vergelijken
In hetzelfde glas, twee flessen naast elkaar. De blanc de blancs is 100% Chardonnay en heeft een lichtere, strogele kleur. De blanc de noirs trekt qua diepte richting witte bourgogne, terwijl de blanc de blancs juist die strakke citrus-mineraliteit aanhoudt waar Champagne om bekend staat.
De Chardonnay is bloemig. Witte bloemen, citroenschil, een kalkige spanning op de tong. Maar er zit ook kracht in. Geen waterige aperitief-wijn. De blanc de noirs is niet bloemiger, die is rijker en voller. De blanc de blancs blijft fris.
Joshua drinkt de blanc de noirs vooral als het kouder is, en de blanc de blancs als het warm wordt. Ze hebben allebei een plek, en ze laten allebei zien waarom één huis met meerdere cuvées veel meer vertelt dan één enkele introductiefles.
Tip voor wie begint met champagne
Begin niet bij een uitgesproken cuvée. Pak een toegankelijke met drie druiven, van een kleine boer, lang genoeg gerijpt. Dan krijg je geen bittere afdronk en wel die volle, complexe smaak.
Drie regels die Joshua iedere keer terugbrengt:
- Vraag naar de dégorgement-datum. Geen antwoord? Niet kopen.
- Schenk koud, rond 9 graden, uit een tulpglas, niet uit een fluitglas.
- Vier ook de kleine momenten. Voetbal afgelast op zaterdagochtend? Champagne-ontbijtje.
Bij twee flessen van een kleine boer betaal je samen ongeveer wat één fles van een groot huis bij de slijter kost. En je proeft twee verschillende verhalen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een kleine champagneboer en een groot huis? Een kleine boer maakt zijn champagne vaak van eigen druiven, perst zelf, en stelt zelf zijn cuvées samen. Joshua’s kleinste partner doet zo’n 20.000 flessen per jaar, zijn grootste 200.000. De grote merken zitten in de miljoenen. De kleinere schaal betekent vaak meer karakter per fles en meer uitleg achter het etiket.
Wat is dégorgement precies? Het moment waarop de gistsediment uit de fles wordt verwijderd nadat de tweede fermentatie en de rijping op gist zijn afgerond. Daarna komt de definitieve kurk erop. De datum geeft aan hoe vers een champagne is. Hoe verser, hoe dichter bij de bedoeling van de boer.
Wat is het verschil tussen blanc de blancs en blanc de noirs? Blanc de blancs is een witte champagne van uitsluitend witte druiven, in praktijk bijna altijd 100% Chardonnay. Blanc de noirs is een witte champagne van uitsluitend blauwe druiven, meestal Pinot Noir of Pinot Meunier. Het sap van een blauwe druif is wit zolang de schillen er snel afgaan.
Hoe bewaar je champagne na aankoop? Koel, donker, rustig, en niet te lang. Een kleine boer-champagne drink je bij voorkeur binnen één tot twee jaar na dégorgement. Heb je hem koud liggen, dan blijft hij goed totdat je een reden hebt om te openen.
De flessen zelf
Jean-Laurent Blanc de Noirs. 100% Pinot Noir, vijf oogstjaren in de cuvée, vijf jaar op de fles, dégorgement oktober 2024. Volle, rijke neus van rood fruit en tabak, lange afdronk. Type winterchampagne. Te koop via Mijn Champagne Moment.
Jean-Laurent Blanc de Blancs. 100% Chardonnay van dezelfde producent. Bloemig en mineraal met kracht, frissere stijl. Type lentechampagne. Ook bij Mijn Champagne Moment, en proefden we eerder in Sparks aflevering 1.
Meer over Mijn Champagne Moment
Bezoek mijnchampagnemoment.nl voor het volledige assortiment. Wie aan het begin staat van zijn champagnereis: bel of mail Joshua. Wie al een tijdje proeft en op zoek is naar de 25e cuvée die hij niet kent: ook daar weet Joshua raad mee.
Luister
Bekijk