Een wijnboer in Zeeland zet drie tanks basiswijn op de vrachtwagen en stuurt hem naar de Moezel. Een paar maanden later komt zijn mousserende wijn op flessen terug, klaar om verkocht te worden. Het bedrijf dat dat werk doet voor zo’n 250 wijnhuizen heet Schaufelberger Sekt en zit in Brauneberg.
Voor Sparks aflevering 17 schoof Jochen Schaufelberger aan om uit te leggen hoe Sekt op méthode traditionnelle wordt gemaakt, waarom steeds meer Nederlandse en Belgische wijnhuizen hun mousserende productie aan hem uitbesteden, en wat Duitse Sektsteuer doet met de prijsopbouw van een fles. Drie eigen wijnen op tafel: een Cuvée Magic, een Grauburgunder en de Brauneberger Juffer Cremant.
Deze aflevering is in het Engels opgenomen. Bekijk op YouTube met Nederlandse ondertiteling, of lees de Engelstalige versie van dit artikel.
Wie is Jochen Schaufelberger
Jochen is 31 en woont in Brauneberg, midden in de Moezelvallei. Hij komt oorspronkelijk uit Zuid-Duitsland en kwam in contact met de mousserende wijnwereld via een hobby. Sinds zijn negende is hij goochelaar, en mousserende wijn maken is volgens hem een vorm van magie waar hij beide werelden in kwijt kan. Het etiket van zijn vlaggenschip Cuvée Magic toont een konijn in een hoge hoed.
Het bedrijf zelf bestaat sinds de jaren 80. Zijn voorgangers begonnen met overgenomen Champagne-machines en waren tevreden bij 150 flessen per dag. Vandaag draait de productielijn op 600 tot 700 flessen per uur. Jochen nam het bedrijf in 2022 over.
Wat Schaufelberger doet
Twee dingen. Sekt maken voor het eigen label, en mousserende wijn maken voor andere wijnhuizen die de installatie, ruimte, wachttijden, douaneformaliteiten en mankracht zelf niet kunnen of willen organiseren. Schaufelberger werkt nu voor zo’n 250 klanten:
- 125.000 flessen mousserende wijn per jaar (méthode traditionnelle)
- 150.000 flessen Frizzante / Secco per jaar (directe impregnatie)
Klanten komen vooral uit de Moezel, de Pfalz, de Nahe en de Ahr. Plus inmiddels België, Nederland en zelfs één Griekse wijnmaker uit Nemea die een Assyrtico-cuvée bij Schaufelberger laat vergisten op fles.
In 2016 werkte Jochen zeven maanden in Nederland (Leeuwarden, Winschoten, oogst bij Friese Wijn). Daar ontstond zijn interesse voor de Nederlandse markt. Hij stuurde Nederlandstalige brieven naar wijnhuizen, en heeft inmiddels rond de tien Nederlandse en Belgische klanten, waaronder Wijn de Boe (Bruno).
Hoe het maakproces werkt
Een wijnhuis brengt afgewerkte basiswijn naar Brauneberg. De eisen zijn strikt:
- Alcohol tussen 10,5 en 11 procent (hooguit ongeveer 87 gram per liter), zodat de tweede gisting niet stilvalt
- Lage zwavelwaarden
- Vooraf eigen analyse meesturen
Bij Schaufelberger gaat de wijn eerst naar koeling op −3°C. Daar slaat wijnsteen neer, die uitgefilterd wordt. Anders zou een geopende fles zichzelf ontladen. Vervolgens wordt suiker toegevoegd (tot 24 g/l) en de gist die een dag van tevoren is geactiveerd. De flessen worden gevuld, voorzien van een kroonkurk en horizontaal opgeslagen in dozen.
Standaard rijping is 9 maanden. Korter geeft fruitiger profiel, langer (tot 24 maanden of meer) geeft brioche, toast en gistnoten. Voor sommige klanten bewaart Schaufelberger de flessen jarenlang, ook tot 5, 6 of 7 jaar, met handmatige rüttling. Anderen halen ze eerder op.
Aan het eind komt het dégorgement. Halzen invriezen, kroonkurk eraf, doseringssuiker toevoegen, kurk en wirehood erop, etiket. Volledig geautomatiseerd, want bij duizend flessen is een handmachine te duur en bij grote volumes onhaalbaar.
Cuvée Magic proeven
Drie verschillende druiven, welke houdt Jochen geheim. Een goede goochelaar verklapt zijn truc niet. Oogst 2022, dégorgement september 2024, extra brut met 3,5 gram suiker. Slechts 73 calorieën per glas.
In de neus appel, tropisch fruit, perzik, ananas plus brood- en gistnoten. In de mond ontzettend in balans. Lage zuren, geïntegreerde bubbels, zachte aanzet. Niet de scherpheid van een net-gedégorgeerde Sekt. Volgens Jochen is dat ook expres: hij vindt mousserende wijnen pas in vorm zo’n twee maanden na dégorgement, en zelfs na een half jaar of meer worden ze nog ronder.
Cuvée Magic kost €14, prijs voor wat je krijgt. €16 in eindprijs.
Grauburgunder proeven
Andere druif (Pinot Gris), zelfde oogst 2022, dégorgement april 2024. Ruim een jaar na dégorgement.
Knapperig, fris, vol fruit. Limoen, appel, een typisch Pinot Gris-vocabulaire. De wijn ligt aanzienlijk langer op de gist dan de Cuvée Magic. Toastiger, meer structuur, vollere mond. €16 eindprijs. Goed voorbeeld van wat extra liesrijping doet voor textuur.
Brauneberger Juffer Cremant
De prestige-cuvée. Brauneberger Juffer is een Grosse Lage, een van de bekendste wijngaarden van de Moezel. In 1976 werd er een Spätlese vandaan geserveerd op de bruiloft van Prins Charles en Lady Diana. Jochen heeft druiven van deze wijngaard handmatig geoogst, op de oude houten pers van het bedrijf laten verwerken, en daarna 24 maanden op de gist laten rusten. Dégorgement maart 2025, dus net.
Verrassend dat hij niet ruw aanvoelt. Levendig, warm, vol, rond, elegant. Lange afdronk. Geen luide wijn. Niet duur op een wereldlijst van Cremants: €39.
Sekt en belasting in Duitsland
Een fles mousserende wijn boven 3 bar druk valt in Duitsland onder Sektsteuer: €1,02 per fles. Een Frizzante of Secco met maximaal 2,5 bar valt erbuiten. Plus btw bovenop alles.
Wat dat betekent voor goedkope Duitse Sekt in de supermarkt:
- Verkoopprijs: €4
- Sektsteuer: €1,02
- BTW: ongeveer €0,75
- Lege fles: €0,60 tot €0,70
- Vulling, kurk, wirehood, etiket: ongeveer €1
- Wat er overblijft voor de wijn zelf: ongeveer €1
Daarom is een degelijke fles ergens tussen €14 en €40 een veel betere prijs-kwaliteit-deal dan de €2,49-supermarktwijn. De belasting weegt onevenredig zwaar op het lage segment.
Magnums betalen overigens wel dubbel Sektsteuer. Anders had Jochen alles in 15-litersflessen gebottelp, lacht hij.
Wat Schaufelberger nog meer aanbiedt
Niet alleen één standaardfles. Demi (halve fles), Magnum, en speciale fluitvormige flessen. Tweede gisting op fles én directe impregnatie (Frizzante / Secco) voor de zomerse en lager-belaste segmenten.
Ook gewerkt aan PIWI / hybriden voor Nederlandse klanten, hoewel het zelf nog niet veel inzet.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen Sekt en Frizzante? Sekt heeft 6 bar druk en wordt gemaakt door tweede gisting op fles (méthode traditionnelle). Frizzante heeft maximaal 2,5 bar druk en wordt gemaakt door directe CO2-impregnatie van afgewerkte wijn. In Duitsland valt alleen Sekt onder de Sektsteuer.
Wie zijn klanten van Schaufelberger? Ongeveer 250 wijnhuizen, vooral uit de Moezel, Pfalz, Nahe en Ahr. Plus tien Nederlandse en Belgische wijnhuizen, en één Griekse Assyrtico-producent uit Nemea.
Hoe lang duurt het van basiswijn naar afgewerkte fles? Standaard 9 maanden op de gist plus enkele weken voor dégorgement, kurken en etiketteren. Voor langere rijping (12 tot 24 maanden of meer) duurt het navenant langer.
Hoe maak ik thuis Frizzante in een SodaStream? Doe dat niet. Tenzij je je keuken wilt renoveren.
Schaufelberger contacteren als wijnmaker
Jochen spreekt een beetje Nederlands. Voor Nederlandse en Belgische wijnhuizen die mousserende wijn willen laten maken: bezoek schaufelberger-sekt.de of stuur een e-mail. Zelf langskomen om door de productiehal te lopen of mee te doen aan de Magische Sektprobe een of twee keer per maand kan ook.
De flessen in deze aflevering
Cuvée Magic. Assemblage van drie geheime druiven. Extra brut, 3,5 gram suiker. Oogst 2022. €14 eindprijs.
Grauburgunder. 100 procent Pinot Gris, langere lieren rijping, toastig. €16 eindprijs.
Brauneberger Juffer Cremant. Druiven uit Grosse Lage, handmatige oogst, oude houten pers, 24 maanden op de gist. €39 eindprijs.
Meer over Schaufelberger Sekt
Bezoek schaufelberger-sekt.de. Voor de aanleiding waardoor we hem leerden kennen: zie ook het gesprek met Bruno van Wijn de Boe in een eerdere Sparks, waar deze samenwerking ter sprake kwam.
Luister
Bekijk