Bruno Suter van Wijn de Boe over droogte 2025

Hoi allemaal en welkom bij een nieuwe aflevering van Sparks bij VinoVonk. Mijn naam is Jeroen Vonk en ik neem jullie mee in de mooie wereld van wijn. En vandaag heb ik een voor sommige mensen wel een bekende gast. Bruno Suter van Wijndomein De Boe. Welkom Bruno.

Dank je wel dat je me hebt uitgenodigd. Je wilde weer te gast zijn. Dit keer met een goed platform dat iedereen je goed kan horen en goed kan zien vooral. Een paar weken geleden was ik bij je en toen lag de wijngaard prachtig bij. En toen heb ik ook twee hele mooie wijnen van jou gekregen.

De Chardonnay en de Savagnin uit 2024. Die gaan we zo meteen proeven. Maar voor de mensen die je nog niet kennen. Kun je jezelf voorstellen en vertellen wat je doet? Wijngaard begon in Zeeland in 2021.

Dat was een voormalige fruitboomgaard die we omgevormd tot wijngaard. We begonnen met de eerste drie hectare in 2021, een hectare in 2022 en nog een vijfde hectare in 2023. We hebben zeer verschillende druivensoorten geplant. Pinot Gris. Chardonnay, Auxerrois, Savagnin, Souvignier Gris en Muscaris in wit en ook nog een klein beetje rood in vorm van Pinot Noir, Pinot Noir Précoce, Pinot Meunier en Trousseau.

Dus een hele hele zwik. Een klein beetje risicospreiding is de gedachte ook en ook wel een klein beetje arbeidsspreiding. En hoe bedoel je risicospreiding? Vorig jaar denk ik wel een mooi voorbeeld. Juni was niet zo mooi.

Of eigenlijk was het hele jaar niet heel fijn. Maar goed juni bijzonder niet. Ik geloof dat vooral de eerste en laatste week van juni niet heel fijn. En dan heb je net de bloei. Dus je hebt dat kelkje wat onder het kapje zit.

En dat wordt afgeduwd door de meeldraden. En dan bevrucht hij zichzelf. Maar als het dan even te hard waait of het is te koud en te nat, dan mislukt die bloei als het ware. Je kunt je voorstellen dat als je dan maar 2 of 3 druivenrassen hebt, kun je in 1 zwik 70% verliezen. Dat gebeurde dus ook bij een aantal druivenrassen, maar we hadden voldoende druivenrassen die op verschillende momenten bloeiden, waardoor een deel onherstelbaar het aflegde, een deel een klein beetje en een heel klein deel groot.

Dus daar zit een beetje risicospreiding in, dat helpt natuurlijk wel. Ja, dat is wel mooi bedacht. Heb je dat eigenlijk van tevoren al zo bedacht? Nou, zie je natuurlijk die verscheidenheid in sommige Franse gebieden, die overigens juist niet. Alleen wel natuurlijk in de Elzas.

Die zijn natuurlijk notoir om de verscheidenheid aan druivensoorten. Hetzelfde geldt ook wel voor Duitsland. En dat zijn toch wat gematigde klimaten. In Frankrijk zijn wel zeker warmer natuurlijk, en bepaalde delen van Duitsland ook wel. Maar je ziet dat daar veel meer soorten druiven geplant staan terwijl in Bordeaux, of zakelijk 3, 4 misschien.

Bourgogne is ook enigszins beperkt. Dus lang niet 10, 12 zoals in noordelijke wijnbouwgebieden. Dus ik denk dat het stiekje risicospreiding overal wel een beetje er doorheen speelt. En je hebt het ook over dat je het arbeid verspreidt. Ik kan me voorstellen dat qua bloei en waarschijnlijk dan ook qua oogst.

Ja, ook. Ik moet vroeg in het seizoen. Sommigen beginnen met het schieten van de knoppen op begin van tweede week van april. Anderen juist weer de laatste week van april. En dat betekent eigenlijk ook dat gedurende het hele groeiseizoen, niet helemaal waar hoor, maar gedurende het groeiseizoen dan is het niet allemaal tegelijken, maar een beetje in stadia.

Dat kun je bijbenen. Dat is wel fijn. En het is ook met de oogst. En ik ben toch een millennial, dus het is al snel hard werken. Dan liever, weet je…

Het was wel heel mooi. Dan oogste er bijvoorbeeld 7 september en dan was er week niks en dan oogste er weer wat. Dan had je dus alle tijd om die druiven te verwerken. Rustig kijken wat je ermee wilde doen. Tegelijk met ervaringen in Duitsland was vaak gewoon…

De dag begint om 7 uur en die is om 12 uur ‘s nachts. Dus zo’n zeventien uur per dag is het klaar. En dan een maand lang. Dat had ook beetje te veel goede plusjes. Maar stiekem toch veel fouten.

Je bent niet perfect, maar je kunt minder gedetailleerd zijn. Ja. Maar beginnen jouw dagen daar nou om 7 of liever om 12 uur? Je zei van nou, de dagen beginnen daar om 7 uur. 7 uur ‘s ochtends en dan weer tot 12 uur ‘s nachts.

En dan van maandag tot zondag, dat was ook geen weekend. Voor die oogstperiode is dat hartstikke normaal. Iedereen in de wijnwereld weet dat wel, maar het is een beetje… Ik weet niet, ik vind daar wat van. Maar jij hebt 5 hectare.

Ik ben er geweest, het is echt heel groot. Het ligt allemaal rondom een grote boerderij. Je hoeft niet met een auto een paar honderd kilometer te rijden. Dat is wel heerlijk. Dat is exceptioneel in zekere opzichten.

Je hebt toch veel bijgaarden. Blijkbaar hebben verschillende percelen in bepaalde gebieden. Die moeten met tractors en materieel en mensen kilometers rijden. Het is gewoon geweldig. Het is wel echt een luxe dat je het rondom je huis hebt.

Je doet dat veel al alleen, met een beetje hulp van je ouders en van je vriendin, dat weet ik nog van de vorige keer. Maar is dat nog steeds zo, of heb je inmiddels wel een wat grotere ploeg mensen? Ja, mensen die het leuk vinden om ook in de wijngaard te komen helpen, die zijn er ook zeker. Die het interessant vinden om te kijken wat er gebeurt van druif tot fles. Die vinden het allemaal een beetje leuk.

Die betrek ik ook bij al mijn gedachten er bij. Dat is ook hartstikke leuk. En wat scholieren op de zaterdagen en soms door de week. Ja, dan zijn we er wel op zich. Ja, het is nog te overzien.

Er wordt natuurlijk wel steeds meer werk. Dus ik sluit niet uit dat ik ooit… Het echt moet gaan inhuren. Alleen, nou, grappig, een paar weken geleden, dat is ieder jaar nu dan zo, het is nu de derde jaar, dan word ik gebeld door een paar Syriërs. Ja, het is geweldig.

Het gaat natuurlijk op een hele basale manier in communicatie, het is wel heel leuk, het zijn wel mensen die hier gewoon blijven. En die komen dan vragen of ze bladeren mogen plukken om dolma te maken. Dat is gehakt en rijst, opgerold in wijnruifbladeren. Die komen dan plukken. Die hebben echt wel gevoel voor wijngaarden, want die hebben in hun eigen landen ook, of in ieder geval het land van herkomst, ook een hoop wijngaarden.

Die weten… Nou, laat ik het zo zeggen, ik zit eraan te denken om ze misschien in te schakelen op het moment dat het echt te druk wordt. Ze hebben ook gezegd dat ze wel tijd hebben. Of over hebben, laat ik het zo zeggen. Dus ja, dat vind ik op een manier het leukste.

Ik heb zelf ook veel met Polen en Bulgaren gewerkt, dat is ook prima. Alleen die gaan natuurlijk uiteindelijk toch weer terug naar land van herkomst. Maar deze bijvoorbeeld, die blijven hier. Dan denk ik, nou ja, moet ik dat goed bijdragen aan hun vestiging. Ja, en gebruik maken van hun kennis natuurlijk.

Ze hebben er gevoel voor. Dat zie je gewoon hoe ze met die planten bezig zijn. Supertof. Een paar weken geleden was ik bij je en ik weet ook nog uit onze eerste gesprek dat je verschillende soorten bodem hebt. Dat heb je in je proeflokaal heb je dat ook in wegpotten staan.

Maar voor de mensen die… Ik zal wat foto’s er tussendoor laten verschijnen. Maar voor de mensen die dat nog niet kennen, wat voor soorten bodems heb je? We zijn in eerste instantie gaan vestigen daar. Ik kom niet uit de buurt van Zeeland.

In de buurt van Zeeland maar niet uit Zeeland. En na vijf jaar zoeken heb ik dit terrein tegengekomen. Het sprak me aan, het is een beetje klimaatverwogen. Het is leuk. Plus je hebt eigenlijk een soort van twee grondsoorten.

Aan de bovenlaag zie je het niet, dat is een soort van lemig kleidek. Maar richting de oostkant zit je in diepere lagen op dikkere fracties klei. Op uiteindelijk oude blauwe zeeklei. Maar meer naar het westen dan zit je soms op 15, 20, 30 cm zit je op wit zand. En ik beschouw dat dan ook als een zandgrond.

Even wat generaliserend gesteld, meestal zeggen de wijnen die van zand komen, zijn doorgaans wat fruitiger, wat lichter van kleur, die van klei komen, zijn wat voller in de mond, wat ingetogen qua aromatisch profiel, maar wat voller in de mond. Dat betekent dus, de meeste druiven als ik die opnoem, niet allemaal hoor, maar de meeste, die staan ook op beide grondsoorten. Met dit idee dat je dan ook die beide expressies van die grondsoorten in die druiven krijgt. Als je het uitlegt, dan heeft het een soort holle viol gehalte. Ik zeg altijd, dit is een beetje dit.

Het blijft natuurlijk ook abstract. Maar we konden het afgelopen jaar voor de eerste keer testen. Ik had voldoende volume van de Pinot Gris. Daar hebben we zand en klei apart gehouden. Zelfde gist gebruikt, zelfde temperatuur vergist.

En er stond echt een verschil tussen. Dus het zand was lichter, veel aromatischer. De klei was ingetogen. Ik wil niet zeggen dat je niks rook, maar het is ingetogen en veel structureler. Dus het is een sprekend verschil.

Voor de rest niks anders gedaan, standtijd hetzelfde gehouden, geen andere pers methode, allemaal op dezelfde dag geoogst. Het was erg leuk om te zien. De aannames kloppen dan. Dus dat is wel heel leuk. Ik moet allemaal wel eerlijk bekennen, dat betekent we hebben dan iets van 10-13 druivenrassen, keer 2 grondsoorten, we gaan natuurlijk niet 20 wijnen maken.

Ik raak er helemaal geschift van. Het is voor mij al mooi om te spelen in de wijnmakerij. En aangezien we hier niet vast zitten aan appellations, die AOC’s of DO, DOC’s, geen andere soortgelijke dogma’s of buren die me zeggen hoe ik het moet doen, zit ik dus ook niet vast aan monocépages, maar kan ik dus een beetje mee spelen. Ja, maar ik zie wel dat je een beschermde oorsprong benaming hebt. Nee, dat niet.

Een BGA heb ik. Ja, precies. Dus een BGA is eigenlijk de Beschermde Geografische Aanduiding. Dat is de provincie, feitelijk. Dus de druiven, als ik me niet vergis, moet 85% uit de provincie komen.

Bij BOB weet je echt dat 100% uit dat deelgebied komt die al dan niet overlappend kan zijn tussen de provincies, maar moet uit dat gebied komen, daar verwerkt zijn, etc. Zover zijn we nog niet. Dus we hebben sinds kort… Ik weet niet de goede data, maar sinds kort hebben ze wel de BOB geschouwd overal. Dus het eiland boven ons.

Is de enige BOB op het moment voor wijn in Zeeland. Je hebt dus verschillende soorten grond, verschillende druiven, dat kan je op een verschillende manier maken. Maar meng je dat dan ook in een bepaalde volgorde of zeg je nou, ik doe gewoon alles bij elkaar? Afgelopen jaar nog, of de afgelopen twee jaar natuurlijk nog wel, want de volume was te klein. En om zand en klei apart te houden weet je dan heb je van die lullige oplagen van 200 flessen.

Voor een proeflokaal is dat eigenlijk echt leuk, dat sluit ik ook niet uit. Want dan begint dat begrip bodem wat meer te spreken. Maar om in de markt te zitten is natuurlijk weer wat lastiger. Als ik zeg Pinot Gris zand en Pinot Gris klei en ik heb ook een normale Pinot Gris. Dan raak je het niet kwijt natuurlijk.

Dan maak je drie soorten Pinot Gris. Dan denken mensen, wat wil je nou dat ik heb? Het is te moeilijk, interessant voor de gemiddelde nerd, maar niet voor de gemiddelde consument. Ik moet het ook simpel houden. Alleen, het is echt voor mij om mee te klooien in de wijnmakerij.

Afgelopen jaar dus nog niet, want daar hadden we te weinig volume voor. Pinot Gris is de enige die ik ook kon scheiden. Waar ik voldoende van had. Maar ik verwacht in de toekomst dat we, jaar afhankelijk en… Nou noem het maar op, die bestelling weinig zou willen maken.

Dat we ze allemaal niet gescheiden houden, maar dat ik in ieder geval mee kan spelen. Dus dat denk ik meer in de zin van ik doe 85% Pinot Gris van klei en zand samen met nog 15% Auxerrois van zand. Want, aromatisch bla bla bla… Nou ja, ik verzin het. Dat is het fijne aan Nederland, er zijn geen…

Ik hoef me nergens aan te conformeren. Er zijn geen regels, set aan regels die ik moet volgen. Het is maar geloof ik maar één criterium dat hier op het moment is, dat de wijn bij voorkeur iets meer dan drinkbaar is. Maar niet dat ik moet passeren in een stijl of dat ik moet houden aan bepaalde reglementen. Nee, niks daarvan.

Voedselsveilig moet het wel zijn. Ja, dat was wel spreekwoordelijk. Je had het over volumes. De eerste keer dat je wijn hebt gemaakt, was dus jaargang 2023. Uit mijn hoofd gezegd zat je rond de 2000 flessen stille wijn en de 2000 flessen mousserende wijn.

Ja, net andersom. 4000 stil en 2000 mousserend. Ja, en als je kijkt naar 2024, nou het was een heel nat jaar, weten we het allemaal nog, het was niet altijd het beste weer, maar hoe zit het met het volume als je kijkt naar wat je kunt maken? Nou, even wat context. Dus we zijn 2021 begonnen en we hebben de eerste twee jaren van die drie hectare, die we in 2021 hebben geplant, die zat in het derde jaar, dat zeggen we een beetje theoretisch getal, dan zit je op 30% van de normale oogst.

Het vierde jaar dus de tweede productiejaar op 70%, theoretisch, dus dat zou voor ons vorig jaar zijn geweest. En dan dit jaar theoretisch de volle pond voor die drie hectare. Dus ik bedacht vorig jaar, zaten we in het vierde jaar. Aanplant van 21 die zat dus op 70% en al 1 hectare 2022 aangeplant die zat op 30%. Dus we moeten het een beetje in die groei zien dus ik verwacht ook dat we pas in volle productie zijn ergens zitten 27, 28 of zoiets.

Dat is echt alles in volle productie. En dan moet je weer ook meeziten en noem het op. Goed, we dat gezegd. In het vorig jaar was het inderdaad veel uitdagender. Nat jaar, we verloren een klein beetje bij de vorst, eind april.

Maar dat was maar 5% we hebben wel vuurpotten uit moeten zetten, waren we een deel verroren. Ja, we waren echt wel een deel verroren, een klein deel wel niet kunnen beschermen daar waren we zeker de helft kwijt. Daarna die slechte bloeimaand juni daar verloren we 30% overal, dus bij de bloei, bij de bessen bij de trossen zoiets. En uiteindelijk, nou de ziektedruk was hoog, maar daar hebben we gewoon tegen kunnen beschermen. Gewoon goed loofwandwerk en we hebben uiteindelijk iets van 15.000 flessen totaal kunnen oogsten.

Dus dat is eigenlijk hartstikke prima. Ik kan eigenlijk niet klagen. Ik wilde op 70% zitten en we zaten op ongeveer 65%. Als ik in een vollepond jaar had gezeten, laat ik het zo zeggen, zoals nu, dan is het een beetje jammer als je op 65% zit. En ik weet dat daar niet aan dat ik een uitzonderlijk betere boer ben, maar gewoon aan de diversiteit van de aanplant.

Ja, en de ervaring kan natuurlijk ook wel meeltellen. Ja, uiteindelijk. Maar uiteindelijk zijn die strategische keuzes natuurlijk nog grote mate bepalend. Ik kan niet echt iets doen aan het weer in juni. Of we moeten een kas bouwen ofzo.

Dat wordt ook een beetje economisch niet verantwoord. En het is esthetisch. Dat is misschien nog een kul argument, maar esthetisch past natuurlijk ook niet. Daar gaan de buren er misschien wel wat van vinden. Ja.

En heb je dit jaar dan alleen stille wijnen gemaakt of ga je ook weer mousserende wijnen maken? Wel een groot aandeel om te mousseren dus er zitten ongeveer 10.000 flessen stil en dan 5000 flessen mousserend. Ik zeg ook altijd, de eerste 5 à 8 jaar is het nog experimenteren. Dus dat betekent dat de consistentie is in zekere zin ver te zoeken. Dat heeft ook jaren nodig.

Het heeft in traditionele wijnbouwgebieden ook decennia, dat dan wel niet eeuwig gekost. Dus ik gun mij die tijd ook. Dus de wijnen zullen ieder jaar nog wel een beetje anders zijn. Dus vorig jaar hadden we blends van Chardonnay en Savagnin in de mousserende wijn. De Pinot Noir Pinot Précoce in de Rosé Brut.

In de stille wijn de Chardonnay ook Auxerrois blend. En dan de Pinot Gris en de Muscaris apart, of wel als monocépages. Dit jaar, of van 24, hebben we het zo gedaan. Met de rode druif in de mousserende wijn begrijp je natuurlijk wel dat met dat jaar van afgelopen jaar daar zat roze en heel vlak staan, rode wijn en natuurlijk helemaal niet in. Dus dat wordt een rosé brut.

Dan weer een blanc de blanc van alleen Chardonnay, dus zonder Savagnin. En nog een derde nieuwe, meer toegankelijke stijl mousserende wijn van Souvignier Gris en Muscaris. Dus een wijn die een beetje… En ga je die allemaal weer met een sektmakerij uit Duitsland, met Schelvemberger, samen maken? Op het belangrijkste moment heb je, of zo spreek ik het ook uit, maar het is ook fijn dat hij daar zelf ook proactief mee heeft gezegd.

Supertof. Is er nou een wijn bij die je dan de afgelopen jaren hebt gemaakt, die je nu proeft, dat je denkt, dat had ik eigenlijk niet verwacht. De tweede keer dat ik wijn maak en ik proefde dit, dat je eigenlijk een heel trots moment hebt dat je denkt, wow, heb ik dit al zo goed kunnen maken. Ja, ik ben blij met alles. Het eerste jaar was al hartstikke leuk.

Je bent bezig in een gematigd wijnbouwklimaat. Je hebt voorbeelden van andere wijnboeren, dan wel in Nederland, België en Duitsland. Midden-noord-Duitsland. Het kan soms wat aan de zuurere kant zijn. Ik ben toch heel tevreden met wat we hebben.

Al vanaf het jaar 1. Dit jaar zijn we ook wat ouder geworden. In het vierde, vijfde jaar zijn we wat ouder geworden. Zitten we weer wat meer kleur in. Je ziet de trend.

In het eerste jaar waren er wel aromatische kwaliteiten. Maar qua kleur, daar zat nog nul kleur in. Dit jaar zie ik dat wel. Je ziet die planten ouder worden. Dat wijnmaakproces, dat moet je ook beetje onder de knie hebben, ik vind dat niet zo belangrijk als wat buiten gebeurt.

Het zeggen ze ook vaak toch in bepaalde gebieden, de wijnmaker begeleidt gewoon dat wat gebeuren moet. De druiven willen wel vergisten, je moet alleen even in de gaten houden of het begint te muizen ofzo, dat is het enige. Je kunt er heel moeilijk over doen, dat kan zonder meer, maar ik ben wel iemand van de simplistische school. Zo min mogelijk… Ik heb ze wel gemaakt natuurlijk, ik zie het ook gewoon als resultaat van de druiven die hier willen groeien.

Gewoon begeleiden. Ik heb laatst alle wijnen mogen proeven vlak nadat ze gebotteld waren. Ik was wel heel onder de indruk van… Uberhaupt was ik ook onder de indruk. En als je dan ook nog bedenkt, dit is pas het tweede jaar…

Ik vond het echt heel erg mooi gemaakt. En dat uit Nederland, dat was echt fantastisch. Het was niet dat ik dacht van dit is Nederlandse wijn, dun, zuur. Het was echt vol van smaak. Ook heel, wat me opviel, heel druifeigenschappen.

Dus je verwacht met een Auxerrois, verwacht je iets en dat krijg je ook. Met een Chardonnay ook hetzelfde. En ook, meeste Chardonnays die uit koelere gebieden komen, willen nog wel eens echt van die heel veel houtopvoeding hebben. Dat ze heel lang in heel nieuw hout hebben gezeten, heel veel bâtonnage, dat het helemaal romig en dik wordt. En bij jou was dat totaal niet.

Nou ja, dat zijn inderdaad ook wel keuzes. Ik had nog niet afgemaakt met de wijnen die we hebben gemaakt. Dit jaar hebben dus die drie mousserende wijnen en dan vier stille wijnen. De Auxerrois monocépage, Pinot Gris monocépage, Chardonnay monocépage en Savagnin monocépage. Dus dit jaar hebben we allemaal monocépages gedaan.

Geen blends. Nee, ik heb het wel geprobeerd maar ik dacht ik wil toch kijken hoe ze staan als standalone wijn. Volgend jaar weer anderssom. Dat hangt van kwaliteit af. Ik vond ze allemaal van voldoende kwaliteit om ze allemaal van hun solo te houden.

En je moet er genoeg van hebben om een monocépage te kunnen maken. Ja, dat is het ook. Maar we hadden natuurlijk wel volume. Volgens mij de Savagnin de kleinste batch. Maar dat wilde ik toch apart houden, om te kijken wat de eigenheid van die druif is.

En inderdaad, zijn keuzes. Ik gebruik wel hout, vanaf dit jaar. Vorig jaar niet, maar dit jaar wel. Allemaal gebruikt hout. Een wijnmaker waar ik heb gewerkt in de Bourgogne, Morey, die…

Die hebben ieder jaar stootse vaten af. Ik weet hoe ze onderhouden zijn, ik zou graag wat overnemen. Want onderhoud van een vat is natuurlijk hartstikke belangrijk. Maar voor mij het belangrijkste nog was, ik wil niet te veel van dat houteneik. Ik werk voor het fruit uit de wijngaard, de frisheid en niet voor vanille, kokos en de eik uit het bos op Midden-Frankrijk.

Ik chargeer maar hoor. Ik bedoel, er zijn zat mooie wijnen op hout. Dat bedoel ik niet. Alleen dat wat hier bij het klimaat past, dat bij de kust past, dat zijn toch wat meer wijnen op frisheid en fruitigheid. Ze hebben wat hout gehad, maar gaat het meer om het micro-oxidatieve van het vat.

Dus dat die wat meer rol geeft in het mondgevoel. Dat heeft wel degelijk geholpen. Ik heb dat alleen gedaan bij de Chardonnay en de Auxerrois. Dus daar heeft het echt geholpen. De Savagnin, dat had gekund.

Maar dat was eigenlijk het volume net te klein voor. Om daar echt iets mee te doen. Dus die heeft dan helemaal staal gezien. Het sluit niet uit dat die ook een andere keer in een vat zou kunnen. Ik heb wel de Chardonnay die heeft 65% op hout gezeten.

Waarvan 10% nieuw hout, de rest allemaal oud. Er zit wel iets van het eikenvat in de neus van de Chardonnay, maar dat is meer vanille. Maar dat is het dan. En in mondgevoel merk je bijna niet. Het is gewoon hartstikke fris.

Maar toch voldoende ronding om die frisheid tegen te gaan. Of te balanceren. Wat ik ook heel erg onder de indruk van was, is dat jij niet een moderne pneumatische pers hebt, maar dat je een, hoe noem je die nou, een bandpers? Ja, basketpress, of een… Hoe noemen we dat nou in het Nederlands?

Basketpress, korfpers, korf, korfpresse zeggen ze in Duitsland. Korfpers, mannenpers, gewoon zo’n oud ding. Je hoeft er niet zelf aan te draaien, dat gaat tegenwoordig allemaal wel met hydrauliek. Het is wel wat vernieuwd. Het is niet zo erg hoor, ik loop hier niet in blote voeten met de recloze.

Maar goed, net wat anders. De overwegingen ja. Alleen al je ziet wat je doet, dat is alleen al leuk. En spreekt wat meer tot de verbeelding. Niet per se belangrijk argument, maar je ziet wat je doet, helpt wel.

Een ander secundair argument is, ik heb beperkte ruimte en zo’n pers neemt iets minder plaats in beslag dan een pneumatische pers. Daar heb ik eigenlijk de plaats helemaal niet voor. Maar dan de belangrijke redenen. Het grote verschil tussen een pneumatische pers en een korfpers is dat een korfpers natuurlijk statisch is. Dat is gewoon een lid dat naar beneden duwt.

Dat duurt een aantal uur op basis van aantal modi. De pers is enorm langzaam, maar het is niet dat je kunt roteren. Met een pneumatische pers dan die blaasbal die duwt de druiven tegen de wand aan en dan pers je ze dan uit. En dan laat je hem even leeglopen en dan draait hij een paar keer rond en dan pers je weer door die blaasbal op te blazen. Dus je krijgt er het maximale uit.

Het rendement is hoger bij een pneumatische pers. Of laat het zo zeggen, kan hoger zijn. Het is maar ook maar weer net hoe je hem instelt. De opties zijn legio. Bij een korfpers heb je dat niet.

Dus dat gaat één keer naar beneden en dan is het dan. Wat heel belangrijk is, of nou, het verschillende resultaat. Het rendement in zo’n korfpers ligt dus wat lager. Dus ik geloof dat je in pneumatische pers moet je… Nou, anderen me vast wel kunnen corrigeren, maar ik geloof dat je daar misschien 70-72% wel haalt.

Ik denk dat als ik rond de 65-68% zit met die korfpers, dan mag ik hem allemaal tevreden zijn. Dus dat blijkt als het ware een wijn achter. Dat betekent wel dat het sap over het algemeen wat schoner is. Dus ik heb minder liters maar heb ook iets schoner sap. Dus dat betekent dat je ook minder filterhandelingen hoeft te verrichten.

En dat is ook wel het waard. Ja, en nu we toch wat op technischere details zitten, wat doe je aan filtering en klaring? Ik gebruik een klein beetje bentoniet. Dat is het belangrijkste klaring. Dat is dus de 80 en 150 gram per hectoliter.

Dus dat ook geen schrikbarende hoeveelheden. We laten de zaak koud klaren rond 8 à 10 graden. De draf die eruit komt, die filteren we wel een keer na. Want daar zitten stiekem toch nog wel een hoop liters wijn in, en zonde die weg te doen. Dus die laten we ook eigenlijk een soort van uitdruppelen.

Dat komt er eigenlijk ook neer op. We praten over kleine volumes dus ik heb ook alle tijd om verschillende dingen in de gaten te houden. Als je een bedrijf hebt die per dag 100 hectoliters verwerkt, dan is het ander koek. Maar goed, ik heb de tijd om ook voor de kleine aantal liters wat tijd te nemen. En dan filteren één keer aan het eind.

Eind april dus ongeveer. Nou, dat zeg ik fout. Begin april. En dan laat je nog eventjes rusten en dan gaat het in de fles. Ja, begin mei bottelen en dan eind mei dan de release.

En dan, duurt even, we hebben zoiets als bottelshock en de wijn die kneust je toch. We weten nog niet, de wetenschap weet nog niet goed waarom dat is, maar dat heeft misschien ook iets te maken met zuurstof in aanraking komt. Dus de regel is een beetje laten 2-3 weken wachten, gewoon in de fles zitten voordat je hem vrijgeeft. Dat geeft ook even de tijd om de boel te etiketteren, want we moeten natuurlijk ook nog. Ik zie het altijd maar zo als je een wijn gaat bottelen.

Het is hetzelfde als als een mens in een achtbaan gaat. Op het moment dat iemand uit een achtbaan net stapt, moet je bijvoorbeeld geen autorijexamen laten doen. Want dan ben je ook nog helemaal een beetje… duizelig, dat kun je niet hebben. Voordat we naar de update van de wijngaard nu gaan, zullen we ze gaan proeven.

En wil je dan met de Chardonnay of met de Savagnin beginnen? Oké. Super tof etiket. En wat ik heel erg handig vind, ja, ik hou van comfort. Gewoon een proefdop.

Ik heb ook voor het type fles gekozen, eigenlijk beetje hetzelfde als wat ze bij De Kleine Schorre doen, dus op Schouwen-Duiveland. Daar heb ik ook even over zitten nadenken, want we willen ons graag onderscheiden altijd met de bepaalde type fles. Iedereen doet een ander type fles in Nederland. Ik zit toch soms hard op te denken, het is toch fijner als je in een bepaalde regio hetzelfde vormfles hebt. Dan krijg je een soort van…

standaard openheid die past bij die regio. Dus niet dat ik nu weer voor een Bordeaux-type fles kies. Misschien kan je het ook nog samen inkopen. Ik weet het, maar je hebt geen eigen bottelmachine. Dus er komt iemand langs.

En dat is waarschijnlijk dezelfde bottelmachine die bij De Kleine Schorre langs komt. Daar hebben we hem. Oh, dat is een mooie wijn zeg. Een paar weken geleden was hij al mooi, nu is hij echt… Je hebt typisch Chardonnay, en heel klein beetje hout, maar gewoon ontzettend veel frisse appel, een beetje versgemaaid gras.

Zelfs ook een klein tikje tropisch fruit. Een beetje nectarine. Ah, ontzettend mooi. Ook een hele mooie kleur. Niet te donker.

Proost! … …in. Wat ik heel erg lekker vind aan jouw wijnen, dat er een bepaalde ziltigheid in zit, waardoor je gewoon merkt het komt niet per se uit de bodem, maar het doet me denken aan frisse zeelucht. Toen ik bij jou in de wijngaard stond heb ik ook een paar keer goed mijn neus opgehaald en met een beetje verbeelding heb je ook gewoon het gevoel dat je frisse zeelucht inademt, want je zit vlakbij zee.

Zonder meer, 2 km van de kust. Het kan nog zo ingewaaid zijn. We hebben het goed geïsoleerd, maar je voelt het nog wel waaien in de wijnkelder. Mmm, ontzettend mooi. En dit wordt denk ik ook alleen nog maar mooier naarmate die wat langer ligt.

De meeste wijnen, ik heb natuurlijk nog geen referentie. Alleen het zijn toch maar vier jaar oude ranken, dus ik verwacht dat het blijven jongdrinkbare wijnen. Maar het is rond de drie jaar, het moet toch echt wel te doen zijn. Ben je al een vinotheek aan het aanleggen? Ik hou van ieder jaar ook 12 flessen achter.

Dan heb ik een kleine referentiebasis. Als mensen interesse hebben om bijvoorbeeld de Chardonnay te kopen, hoeveel flessen heb je gemaakt, hoeveel flessen zijn er nog en wat is de consumentenprijs ervan? Nou, consumentenprijs op de markt die weet ik wel. Het is 19,50 van de Chardonnay. We hebben gemaakt 2300 flessen, geloof ik, Chardonnay.

En we hebben daar nog… Dat weet ik niet. Hoeveel we daar nog van hebben? Ik denk dat een kleine helft nu weg is, zoiets. Ik hoop dat graag hadden.

Ja, vorig jaar waren we in twee maanden uitverkocht aan juli. De producties zijn natuurlijk wel iets groter, het is… ja… Maar… Ja.

En dat is nog steeds verkoop via de webshop, zeker. In verschillende plekken in Zeeland ook, zeker. We zijn nu een klein beetje vertegenwoordigd, iets verder weg, maar het blijft nog vooral op de regio tot Zeeland. Maar goed, weet je, de producties zijn natuurlijk wel groter geworden, ze zijn nog steeds minuscuul. Maar dat maakt het ook zo leuk, zo authentiek.

Ik denk ook dat in gastronomie het heel mooi inzetbaar zijn, niet hele dure flessen. Je hebt iets bijzonders, hebt iets lokaal. Er kan zeker wat mee. Zonder meer. De wijnen zitten natuurlijk wat meer op de frisheid.

Ik heb ook wat horen gekregen dat vooral keukens die zich richten op de Scandinavische keuken, die hebben wat frisser of wat meer op zuren gebaseerde keuken. En daarvoor zeggen ook de wijnen mogen nog frisser. Fascinerend. Zeker, als je tegenwoordig kijkt naar koken, heel veel restaurants veel meer met groente, die zitten niet te wachten op een hele boterige dikke wijn. Nee, die willen juist een lekker frisse wijn.

Nou is dat natuurlijk, de delen wel trendmatig hè, dus in dat opzicht varen we er echt wel mee dat we toch vaker meer frisse wijnen drinken, iets lager in alcoholpercentage. In dat opzicht, dat… Ja wel lang hoor. Echt heel mooi. Supertof!

Heel tof. We beginnen rustig met hout, rustig aan. Er kan nog wat, iets meer bij, dat zeker wel. Ik zeg het niet met pretentie, maar ik maak liever iets in de buurt van Chablis. Dat is dit niet voor de goede orde, maar meer in die stijl.

Dus meer mineraal en fris dan bijvoorbeeld iets uit de Côte de Beaune, wat vol boter en romig is. Dat vind ik ook mooi. Misschien sluit het ook niet uit dat ik het een keer ga maken. Ik bedoel, het gaat met de materie. Maar voor nu, de stijl van de wijn in het algemeen is toch altijd fris en fruitig.

Daar probeer ik een beetje bij te blijven. Ja en dan een van mijn persoonlijke favorieten, de Savagnin. Ik ben best wel fan van Savagnin uit de Jura. Altijd iets heel anders, echt best wel complex. Je vertelde dat jij het hebt en ik heb het geproefd en ik dacht, wauw dit is echt wel super tof.

Ik ben heel benieuwd naar deze. Het was een kleine oplaag zei je. Je hoort het, ik heb ze nog niet opengemaakt, ik heb het nog niet voorgeproefd. Lekker fijn onbeoordeeld, onbevooroordeeld. Iets lichter van kleur.

Oké, zonder wijn. Oh ja, hier lukt het. Ik heb meteen een associatie van in roomboter gebakken appels met amandelen, maar dan zonder dat hele volle vettige, maar heel fris, maar echt heel veel body meteen. Hij wil oxideren. Daar hoeft maar één molecule zuurstof bij te komen en die wijn verandert als het ware.

Nou, ik overdrijf natuurlijk. Maar hij wil dat gewoon. Maar dat is hartstikke mooi. Als je het een beetje beteugeld is het hartstikke prima. Ik zeg dat het een rode gekneusd appel, zo’n zonder dat hij geoxideerd is.

Zeker niet. Maar een ander type aromatiek. Ik denk dat dit niet meer zijn allemands vriend is. Het is geen borrelwijn voor iedereen. Ik zeg ook wel, mijn minst toegankelijke wijn, denk ik.

Vind ik ook helemaal niet erg om te zeggen, want dat is gewoon zo. Proost! Echt een hele mooie complexiteit, mooie structuur. Het is heel rond. Het is inderdaad veel ronder geworden dan een paar weken terug toen ik het proefde.

Het is gewoon een soort van warme deken inderdaad. Die over je heen komt, heel elegant. Ontzettend mooi gerijpt. Beter dan ik dacht. Dit is ook een wijn die echt nog wel even kan liggen.

Zonder problemen. Zonder problemen. Ja, hij heeft echt wel lengte. Ik heb de hele range ook bijgekocht, want ik denk dat wil ik later ook nog een keer proeven, dus daar ben ik heel blij om. Maar dit is een kleine oplaag geweest, dus daar heb je denk ik niet zo heel veel meer van.

Nee, ik had 600 flessen, geloof ik. Of 640, zoiets. Zoiets was het. En ik denk dat we nu nog 60 hebben. Dus daar, ja…

Ja 60. Ja dat kan ik natuurlijk wel tellen want ik zie dat palletje steeds en dat is maar klein dus dan weet ik het ongeveer wel. Ja ja. Dus het is leuk om te proberen. Maar ook niet, valt nog…

Ik zie nog geen eindstadium hier. Wel heel tevreden met wat het is geworden, maar ik zie het nog niet als eindstadium. Er is nog wat te klooien. Want ook van Savagnin staat op klei en op zand. Maar goed, daar heb ik niet zo enorm veel stokken van.

Dus je moet echt wel een beetje een goed jaar hebben, als daar wat volume afkomt. Dan moet ik er een tank mee kunnen vullen. Om het apart op te voeden. Het is natuurlijk ook wat lastiger te berijden dan Chardonnay. Vandaar mijn?

Moet ik eerlijk bekennen dat de Savagnin de mooiste druif is die ik heb. In de zin dat het een van die weinige planten is die gewoon kaarsrecht omhoog groeit. De rest is vooral de Muscaris, een zootje. Dat ligt aan die type vinis. Dat is echt een liaan dat slingert uit alle kanten op.

Dat is niet te betuigen, dat is één grote zooi. Veel werk aan. Daar moet je drie keer in het seizoen doorheen om het een beetje mooi recht omhoog te krijgen. Dat gaat alle kanten op, maar de Savagnin daarentegen. Ik ga er mijn eentje keertje doorheen, dan is het klaar.

Het is een heel dankbare druif, mooi recht omhoog. En de schillen zijn ook meteen wat dik en de trossen wat losser. Dus ik heb er eigenlijk ook bijna nooit last van schimmel in. Omdat die natuurlijk ook wat langer in het seizoen… Nou, laat ik het zo zeggen.

Nu het even voor die rijp is, dat betekent dat de druif nog wat langer wordt gedomineerd door zuur. Dus je hebt er ook niet zomaar rot in. Het betekent wel dat het is één van de druiven die ik kan het laatste oogst. Ergens eind oktober, maar dat is eigenlijk een klein beetje, misschien een of twee dagen na de laatste Chardonnay. Dus dat valt ook nog wel mee.

Het is eigenlijk de Souvignier Gris, dus zo’n hybride ras, een Piwi-ras. Die oogst ik het laatste. Je kunt je nagaan. Die nieuwe rassen, die hybride rassen die zijn ontwikkeld in de jaren 90, die oogst je als laatste. Maar goed, blijven daarentegen ook heel gezond.

Ook gezond. Dat is ook wel weer leuk dat je met traditionele en met moderne rassen werkt, dat je op die manier ook zo veelzijdig kunt werken. Ja, precies. Je ziet verschil in ziektebeheersing ook. Want ziektedruk is lager in hybride rassen.

Dat betekent niet dat je niks moet doen, maar het is al minder. Dus dat is ook wel fijn. En de trossen die er aan hangen, is soms ongelofelijk. Hele lees aanwezig. En nu de update vanuit de wijngaard 2025.

Het is midden juli 2025. Hoe gaat het nu? Want we hebben allemaal gemerkt dat het heel droog is. Het is niet heel erg nat. Lekker zonnetje.

Af en toe een beetje wat meer wind. Geen vorst dus dat is al winst. De groei is eigenlijk heel goed gegaan. Het was gewoon mooi zonnig weer, enigszins windstil, goed, gewoon soort van prima vruchtzetting. De vruchtzetting is geweldig.

De verandering van het seizoen groeit het goed door. Het gros zit nu dan in het vijfde groeijaar, er zijn er een paar die zitten in het derde jaar en dan een hectare in het vierde jaar. Ik merk wel, die planten zijn natuurlijk toch nog jong. Aangezien het nu al zo lang droog is, dit is echt exceptioneel. Ik ga nog een maand geleden rekenen, denk na, toen zaten we op 80 mm in vier maanden.

En nu zitten we misschien op 120 of zo. 140, zoiets. Maar dat natuurlijk in vijf maanden tijd, dat is drie keer niks, dat is nul. Tegelijkertijd, die druppels die er onder raken zijn zelf verdampt als het ware. Even een idee te geven, per dag verdampt er een aantal van factoren afhankelijk maar wel rond de 2-2,5 mm water.

Per vierkante meter. Dat betekent dat als het 5 mm regent dan is binnen één dag de helft al verdampt en de andere helft de dag erna. Dus we hebben aan een regen van 5 mm helemaal niks. Nee. Ik ben blij met de regen die we de afgelopen dagen hadden, dat was iets van 20mm, dat zet zo daar wat tegen.

En dan merk ik dat vooral jonge ranken die hebben het toch nog lastig. Ja. Zelfs in Nederland, in het Nederland. Dat is toch helemaal fascinerend. Dus ze moeten gewoon op meer de diepte ingroeien.

En help je ze dan door beetje water te geven? Nee, ik ben wel zo’n rigide dictator. Ik houd het Franse principe aan. De eerste twee jaar mag het en dan het derde jaar moet je het zelf doen. En ik denk als dat lukt in een land als Frankrijk dan lukt dat hier natuurlijk ook.

Dus het gaat wel, maar ik zie wel dat sommige planten het moeilijk hebben. Niet allemaal, maar sommigen. Dat betekent ook dat we een beetje rustig aan moeten doen met de oogst. Dus dat planten die nog niet op de bovenste draad komen, dan moeten we echt wat van ze wegknippen gewoon om die planten hun energie beter te laten gebruiken. Beter nu dan dat hij volgend jaar nog wat minder trossen heeft dan dat ik hem te veel leegtrek.

En als je dat vergelijkt met vorig jaar, wat is dan jouw voorspelling? Er moeten natuurlijk geen gekke dingen gebeuren. We moeten niet ontzettend veel hagel krijgen. Vorst zal het niet zo gauw gaan doen. Het ziet er nu natuurlijk geweldig uit.

Dat zonder meer. Dus we zullen wel weer stijgen in volume. Maar goed, we moeten toch nog twee maanden. En aangezien we al zo lang geen regen hebben gehad, verwacht ik toch dat het ergens een keertje gaat regenen. Waarschijnlijk met bakken.

En dat is natuurlijk weer net in september zijn. Nee, goed, ik heb geen idee. Ik… Ik kan geen uitspraak over doen, ik denk geen wijnboer. Als je me nu vraagt, het uitgangspunt is geweldig.

Maar goed, dat zegt nog niks. Het kan straks heel erg gaan regenen en dan krijg je natuurlijk enorme schimmeldruk. Niet zozeer bij de trossen, maar wel bij bladeren. En als die bladeren dan eventueel wegvallen, dan heb je geen zonnepanelen voor je druiven. Dan heb je het alsnog niet rijp.

Dan heb je wel veel druiven hangen, maar die zijn niet rijp. Dus ik denk wel dat we het ergste al achter de rug hebben. Nu ook meer oppassen trouwens. Maar goed, ik denk dat het ergste, dat de momenten waar het potentieel een grote invloed kan hebben, dat die wel voorbij zijn. Maar dat risicovrij, dat zijn we nog niet.

En dit geldt trouwens voor iedere boer. Het over wijndruiven, dit geldt voor de bieten, de aardappelen, de uien, het is allemaal hetzelfde. Het is pas safe als het binnen zit. Voor de druif niet anders. Maar het is in elk geval wel een eenvoudiger jaar dan vorig jaar.

We spreken vaak over jaren in de vorm van door welke schimmel wordt een jaar gedomineerd. Dus vorig jaar veel vocht, dus het was een echt valse meeldauw jaar. Want valse meeldauw gedijt bij vocht. Je zou nu zeggen, het is droog, dus dan heb je geen last van schimmels. Maar er is één schimmel die gedijt bij onder andere droog weer en bijvoorbeeld ook wat vochtige nachten.

En dat is echte meeldauw. En die druk is de afgelopen anderhalve maand echt enorm. Het is beetje contra-intuïtief, dus je denkt van het is droog dus er zal wel geen last zijn van schimmels. Maar zo werkt het dus niet. De druk is echt wel heel groot.

Waar vorig jaar ging, waren er af en toe wat plekjes. Nu hebben we soms 2-3 weken forse druk achter elkaar. En we zitten nu deze dagen, want we hebben natuurlijk regen gehad in het weekend. Deze week is ook weer, echte meeldauw druk is gigantisch hoog. Je denkt er is niks, maar er is altijd wel iets.

Dat betekent veel monitoren. Zonder meer. Als de druiventrossen meer aan het sluiten zijn, neemt de kwetsbaarheid voor die schimmels af. Daar zijn we nu bij. Maar je kunt nu nog net even die laatste week een infectie oppikken.

Het ziet er voorlopig rooskleurig uit. Ik zal tegen het einde van het seizoen, als het binnen is, zullen we nog even inchecken van nou, hoe staat dat er nu mee? Ik wil je heel erg bedanken voor de tijd. Heel erg bedankt voor de mooie flessen. Mocht je nou interesse hebben in deze wijnen, dan ga naar de webshop van Wijndomein De Boe.

Ik zal wat linkjes… Kom langs. Wat zag ik nou op Instagram langskomen? Heb jij tegenwoordig een terras? Vanaf de release zijn we ook thuis gaan voeren.

Dus jullie kunnen bij ons ook gewoon komen zitten, glas wijn drinken, een kaasplankje, lokale kaas natuurlijk. Mooi weer natuurlijk, dat is natuurlijk wel. Het grote huis der Boeie waar we zicht op hebben, het grote landhuis, en dan wijngaard aan de weerszijden. Dat is wel toeven. Dat is een prachtige plek.

En geef je ook nog op de zaterdagen wat rondleidingen. Ja, zondag ook nog. Animo staat ook groot voor. Op de zaterdagen rond half 2, 2 zoiets. Dat kun je vooraf inschrijven.

Ik vind het leuk om te doen. Ik beperk het doorgaans wel tot één rondleiding per dag. Ik vind het heel leuk om te doen, maar goed, het is heel intens. Dus dan vind ik één keer genoeg. Het kost ook heel veel tijd en mensen hebben allemaal vragen.

Dat is leuk. Ik begrijp, ik begrijp nu heel goed dat docenten het leuk vinden als kinderen vragen stellen, een apathische groep, ja, dat… Supertof. Bruno, heel erg bedankt voor je tijd. Bedankt voor de wijnen.

Heb je nou interesse in deze wijnen? Zoek ze vooral op. Gastronomisch zijn ze heel tof. En sowieso, wie vindt het niet leuk om iets lokaal te drinken? En als je in de buurt bent, je bent er zo.

Je moet alleen de navigatie goed instellen. En niet zo eigenwijs zijn als ik, want dan rij je er langs en dan denk je, ik ben er langs. Dan pak je de rotonde en dan rij je terug naar… Obscuur als we zijn hebben we ook nog niet gedacht aan we beter bordjes hebben. Nee, dat komt helemaal goed.

Bruno, erg bedankt. Ik zou zeggen op de zomer. En laten we hopen dat de weersomstandigheden optimaal zijn voor de druifjes. En dat er ook weer mooie wijn opkomt. Proost!

Dit was weer een nieuwe aflevering van Sparks by VinoVonk. Vergeet je niet te abonneren via je favoriete kanaal. App, noem het maar op. En dan zien we je de volgende keer. Proost!