In het bedrijfsleven betekent te laat komen meestal een inhaalslag maken. Maar wat als je een wijnindustrie opbouwt in de 21e eeuw, lang na iedereen? België en Nederland bewijzen dat vanaf nul beginnen het ultieme voordeel kan zijn - vooral voor duurzaamheid.
Het voordeel van Pioneer
Laat je niet misleiden door “pionier”. België produceert jaarlijks 3,5 miljoen liter en is daarmee een van de grootste koelklimaatproducenten. Toch noemt onderzoeker Vicky Corbeels de sector “nog embryonaal”. Dat is het punt.
Terwijl Bordeaux-landgoederen eeuwenoud zijn, bouwen Belgische en Nederlandse producenten nu aan infrastructuur in een tijdperk waarin duurzaamheid niet optioneel is, maar van fundamenteel belang. Het Low Countries Wine Festival van vorig jaar trok 400 consumenten, wat bewijst dat er vraag naar is. De vraag is niet of deze industrie groeit, maar hoe anders ze groeit.
Twee derde van de Belgische wijngaarden plant nog steeds traditionele variëteiten, maar dat verandert snel. Producenten zien het probleem: moderne variëteiten, ontworpen voor koele klimaten, bieden een weg die geen strijd tegen het milieu vereist.
De volwassenheidskloof als kans
Corbeels’ onderzoek onthult een aanzienlijke “volwassenheidskloof” tussen traditionele regio's en gebieden met een koel klimaat op het gebied van duurzaamheidsontwikkeling. Traditionele regio's kennen al tientallen jaren gevestigde praktijken, maar veel daarvan moeten nu duur worden aangepast aan moderne milieunormen.
Regio's met een koel klimaat slaan die dure stap helemaal over. Geen eeuwenoude kelder die moet worden opgewaardeerd, geen wijngaard van grootvader met verkeerde variëteiten, geen oude apparatuur die “goed genoeg” is. Ze bouwen met een schone lei en die lei kan vanaf de eerste dag worden gevuld met de beste praktijken.
De investeringskosten blijven hoe dan ook enorm - voor het opzetten van wijngaarden en wijnmakerijen is veel kapitaal nodig. Correct bouwen vanaf het begin kost echter minder dan conventioneel bouwen en dan later aanpassen. Dit is geen milieu-idealisme; het is praktische economie. Studies tonen consequent aan dat uitgestelde duurzaamheidsinvesteringen alleen maar duurder worden.
Leren van de fouten van anderen
Hier is timing belangrijk. Traditionele wijngebieden hebben nu te lijden onder de klimaatverandering, terwijl gebieden met een koel klimaat juist profiteren van de geleidelijke opwarming - consistentere rijping, minder mislukte wijnjaren. Dit geeft producenten in het noorden de tijd om te observeren wat werkt in het zuiden.
Corbeels ontdekte dat sommige bio-gecertificeerde producenten zeer vervuilende vorstbescherming gebruiken, waarbij materialen in wijngaarden worden verbrand. Producenten met een koel klimaat kunnen deze fout zien en vanaf het begin voor een andere aanpak kiezen. Ze kunnen zien welke duurzaamheidsprogramma's in verschillende klimaten worden toegepast en welke niet.
De sleutel: blindelings kopiëren mislukt, maar strategisch leren werkt wel. Waarom de trial-and-error van Bordeaux herhalen als je hun resultaten kunt bestuderen en kunt aanpassen wat relevant is? Leren vereist echter onderzoeksfinanciering, waarbij traditionele regio's voordelen hebben door de invloed van de EU. Regio's met een koel klimaat werken harder voor financiering, ook al proberen ze dure fouten te vermijden.
De consortiumbenadering
Belgische universiteiten vormen een consortium met Nederland, Denemarken en Estland en streven naar EU-financiering voor agro-ecologie. Deze samenwerking onthult een interessante diversiteit binnen “koel klimaat”. Denemarken heeft gebieden waar vijgen en olijven groeien; Estland staat voor andere uitdagingen boven de 56e breedtegraad.
Voor de volledige bespreking van dit onderzoek en de zakelijke mogelijkheden in duurzame koelklimaatwijn, bekijk het interview met Vicky Corbeels op de VinoVonk Sparks podcast:
De strategische positie
De pioniersfase is geen zwakte, maar een strategische positionering. Regio's met een koel klimaat bouwen een industrie met duurzaamheid als kerninfrastructuur, niet als dure retrofit. Ze leren van de fouten van traditionele gebieden terwijl ze profiteren van de geleidelijke opwarming. Ze werken samen over de grenzen heen in plaats van alleen maar te concurreren.
De interesse van de consument is bewezen. De productie is aanzienlijk en groeit. De economische logica is gezond: bouw het meteen goed. Voor producenten, investeerders en consumenten is de kans duidelijk: steun een opkomende wijnindustrie die het vanaf de eerste dag goed doet.
