Wijn ontkurken: wanneer, waarom en hoe lang

Schenk een jonge Barolo recht uit de fles en je krijgt een muur van tannine voor je kiezen. Laat hem een uur in een schone karaf staan en hij ontvouwt zich. Wijn decanteren oogt als een kaarslichtritueel voor stoffige flessen, maar het dient maar twee doelen. Weet je welk doel bij jouw fles hoort, dan volgt de rest vanzelf.

Twee redenen om wijn te decanteren

1. Beluchten, een jonge wijn tot zijn recht laten komen

Jonge rode wijn, zeker de tanninerijke soort, smaakt uit de fles vaak strak en dichtgeklapt. Tannine geeft die droge, samentrekkende sensatie. Zuurstof maakt de tannine zachter en haalt de aroma’s naar boven. Decanteren pompt er in korte tijd veel lucht in, een stuk effectiever dan de fles open laten staan, want de gietstraal stelt veel meer oppervlak bloot.

2. Sediment verwijderen, een oude wijn beschermen

Een oude rode wijn vormt kristallen van tannine en pigment die als sediment naar de bodem zakken. Onschadelijk, maar niet prettig in je glas. Giet je de wijn voorzichtig over in een schone karaf, dan blijft dat bezinksel achter in de fles. Wel langzaam en met een lichtbron erbij, zodat je ziet wanneer het sediment naar de hals kruipt.

In de praktijk staan deze twee doelen haaks op elkaar. Jonge wijn wil stevig decanteren en tijd. Oude wijn wil voorzichtig decanteren en zo min mogelijk tijd in de karaf.

Welke wijnen moet je decanteren?

Altijd decanteren:

Jonge, tanninerijke rode wijnen onder de 5 tot 8 jaar. Barolo, Barbaresco, jonge Bordeaux, Napa Cabernet, gestructureerde Syrah/Shiraz, Brunello di Montalcino.

Vintage Port.

Elke wijn met zichtbaar sediment.

Heeft baat bij decanteren (maar niet noodzakelijk):

Middelzware rode wijnen. Rioja Reserva, Côtes du Rhône, Malbec, de meeste Italiaanse rode wijnen.

Witte Bourgogne en gerijpte witte wijnen (kort, maximaal 15 tot 20 minuten).

Volle, op hout gerijpte witte wijnen.

Zelden of nooit decanteren:

Delicate, aromatische witte wijnen. Riesling, Sauvignon Blanc, Pinot Gris.

Lichte, fruitige rode wijnen voor directe consumptie. Beaujolais Nouveau, lichte Pinot Noir.

Champagne en mousserende wijn. Je verliest de bubbels.

Zeer oude, fragiele wijnen (ouder dan 25 jaar). Die hebben na opening nog maar minuten leven.

Hoe lang decanteren?

Dat hangt vooral af van leeftijd en structuur:

Jonge, tanninerijke rode wijnen (onder 5 jaar). 1 tot 2 uur, soms langer. Proef na een uur en beoordeel.

Middeloud rode wijnen (5 tot 15 jaar). Meestal 30 tot 60 minuten.

Rijpe rode wijnen (15 tot 25 jaar). Maximaal 15 tot 30 minuten. Deze wijnen zijn fragiel. Te veel zuurstof breekt ze af.

Zeer oude wijnen (ouder dan 25 jaar). Decanteer vlak voor het serveren, of giet rechtstreeks in het glas. Proef meteen.

Vintage Port. 2 tot 4 uur voor jonge vintage Port. 30 tot 60 minuten voor gerijpte vintage Port.

Vuistregel. Jong en tanninerijk: meer tijd in de karaf helpt. Oud en fragiel: minder tijd nodig. Bij oude wijn haal je alleen sediment weg, beluchten doe je niet.

Correct decanteren

Voor beluchten (jonge wijnen):

Zet de fles enkele uren rechtop zodat het sediment bezinkt.

Giet vlot, in één doorgaande straal, de karaf in. Het spetteren brengt zuurstof.

Vul de karaf zo dat de wijn zoveel mogelijk lucht raakt.

Laat staan voor de passende tijd.

Voor sediment verwijderen (oude wijnen):

Zet de fles 24 tot 48 uur rechtop zodat het sediment helemaal bezinkt.

Houd de fles tegen een lichtbron. Een kaars of zaklamp achter de hals volstaat.

Giet heel langzaam en voorzichtig, met je oog op de hals.

Stop zodra je het sediment naar de hals ziet kruipen, als een donkere wolk.

Serveer meteen, of binnen 30 minuten.

Heb je een karaf nodig?

Nee. Voor beluchten doet elke schone kan, karaf of bolglas het. Voor sediment verwijderen volstaat alles met een zichtbare hals. De vorm van een klassieke karaf, breed onderaan voor meer oppervlak, helpt bij beluchten, maar je redt het zonder.

Drink je veel jonge, tanninerijke rode wijn, dan is een simpele glazen karaf een van de handigste dingen in huis. Vanaf 15 euro heb je er een. De sculpturale exemplaren van honderden euro’s zijn mooi om te zien en doen verder niets dat een basismodel niet ook doet.

De dubbele decanteer

Voor jonge wijn die flink lucht nodig heeft bestaat de dubbele decanteer. Giet van fles naar karaf, terug naar fles, en nog eens naar de karaf. Maximaal zuurstofcontact. Zinvol bij zeer jonge, zeer tanninerijke wijn. Verder overdreven.

Lees ook

• Het juiste wijnglas voor elke wijn
• Wijn proeven zoals een professional
• Bourgogne versus Bordeaux: wat is het werkelijk verschil?

Bronnen

• Producent (officiële site)