Somló kende ik niet. Niet uit mijn WSET-opleiding en niet van proeverijen. In deze Sparks spreek ik Oliver Weingartner, die op die uitgedoofde vulkaan in West-Hongarije, veertig kilometer van het Balatonmeer, vier hectare wijngaard bewerkt. We proeven samen twee droge natuurwijnen, de Juhfark 2022 en de Furmint 2022, en praten over wat basalt met een glas wijn doet.
MAG Wijnen stuurde me de twee flessen; ik ontving geen betaling en het oordeel is van mijzelf. In de opname bedank ik MAG Wijnen als “sponsor”, en daarmee bedoel ik die flessen.
Wie is Oliver Weingartner
Oliver noemt zichzelf eerder een wijngaardman dan een keldermens. Naast zijn eigen vier hectare adviseert hij andere biologische wijnbedrijven en koopt hij daar druiven in. Samen is dat zo’n 24.000 flessen per jaar. Hij maakt twee soorten wijn, met elk een eigen etiket: klassieke Somló-wijnen van Furmint, Juhfark en Olaszrizling, en een lijn die hij zelf “hipster” noemt, met oranje wijn en pet-nat.
Volgens Oliver is de bodem zo sterk dat het terroir het na een paar jaar overneemt. “After five years the terroir takes everything over”, zegt hij; soms proef je dan niet meer welke druif je drinkt, alleen nog Somló.
Er gaat een legende rond dat een Franse prinses Somló dronk omdat de wijn zwanger worden makkelijker zou maken. Oliver heeft zelf twee kinderen. Of het werkt? “Yeah, it works,” lacht hij.
Wat je in deze aflevering leert
- Waarom de basaltbodem van Somló wijnen zo mineraal en zoutig maakt
- Wat Juhfark is, de druif die volgens Oliver bij de heuvel van Somló hoort
- Hoe Oliver natuurwijn maakt met spontane gisting en zwavel pas bij het bottelen
- Waarom oudere wijnmakers op de heuvel vinden dat je Somló minstens drie jaar moet laten liggen
- Hoe Somló eeuwen geleden met Tokaj de enige twee Hongaarse regio’s waren die naar Frankrijk en Engeland exporteerden
- Hoe de hitte van 2024 de oogst naar half augustus haalde
In het glas
Juhfark 2022. Medium goudgeel. In de neus vind ik veel appel en perensap, meloen en verse kruiden als peterselie en basilicum. In de mond is hij zoutig zonder dat het te veel wordt, met naast het fruit ook gedroogd fruit van de flesrijping. Rond, complex en met een lange afdronk. Oliver legt uit waar de geroosterde toon vandaan komt: de gisting van de Juhfark stopte in de vaten na drie weken met veel restsuiker en kwam drie, vier keer opnieuw op gang.
Furmint 2022. Typisch Furmint in de neus, maar met veel structuur en vol van body. Ik proef iets kleiigs, zoals bij wijn van löss en kalk. Dat klopt, zegt Oliver: dit perceel ligt niet op basalt maar op klei gemengd met bruine bosgrond. Het zuur is niet te hoog en de wijn is zacht in de mond, met geconcentreerd fruit: gedroogde abrikoos, perzik, nectarine, wat kers en kruiden.
In de kelder gaan de wijnen na zo’n twee weken gisting van staal naar vaten en poreuze tanks, waar ze acht tot tien maanden op fijne droesem liggen. In plaats van te filteren laat Oliver de droesem bezinken. Voor het bottelen geeft hij een deel van de droesem terug, omdat de kleine dosis zwavel alleen de wijn niet genoeg beschermt. Somló-wijn is volgens hem geen feestwijn: hij hoort op tafel bij een lang gesprek met vrienden.
Wat schuurt
- Te jong gedronken. Oudere wijnmakers op de heuvel vinden dat je Somló vier of vijf jaar moet laten liggen. Oliver geeft toe dat bijna niemand dat doet: klanten kopen een fles en drinken hem de week erna. Ook hij moet verkopen om rond te komen, al wil hij vanaf 2024 meer wijn langer vasthouden.
- Op is op. De Juhfark 2022 en de Furmint 2022 zijn uitverkocht. De volgende jaargang ging net naar MAG Wijnen, maar wat ik proefde, koop je niet meer.
- Klimaat. Het alcoholpercentage is volgens Oliver “not the lowest”, al denkt hij dat deze wijn onder de natuurwijnen op de heuvel juist de laagste heeft. In 2024 begon de oogst half augustus, zo’n twee maanden vroeger dan tien jaar geleden, en moest hij twee weken voor de pluk druiven wegknippen om de stokken te redden.
- Eén fles per wijn. Ik proefde van elke wijn één fles, en de Juhfark had Oliver zelf vier, vijf maanden niet geproefd. Natuurwijn verandert snel, dus jouw fles kan anders smaken.
Veelgestelde vragen
Wat is Juhfark?
Juhfark betekent schapenstaart in het Hongaars: juh is schaap, fark is staart. Volgens Oliver krijgen de trossen tegen de rijpheid een kromming die daarop lijkt. In Hongarije heeft elke regio zo’n eigen druif, en Juhfark hoort bij Somló. In de kelder is hij lastig, omdat de gisting vaak stilvalt en weer opstart.
Wat maakt Somló bijzonder?
Somló is een uitgedoofde vulkaan in West-Hongarije, met basalt over de hele heuvel. Dat geeft de wijnen volgens Oliver hun zoutigheid en mineraliteit. Eeuwen geleden exporteerden alleen Tokaj en Somló naar Frankrijk en Engeland: Tokaj dankzij de suiker, Somló dankzij hoog zuur en hoge alcohol, die de wijn de lange reis lieten doorstaan.
Wat bedoelt Oliver met luie wijnmaking?
Natuurwijn maken is volgens Oliver iets voor luie wijnmakers. De natuur doet het werk, dus hij hoeft geen starters of andere middelen te kopen. Zwavel komt er pas bij het bottelen bij. Zijn energie gaat naar de wijngaard, met als doel honderd procent gezonde druiven.
Waar kan ik deze wijnen kopen?
In Nederland verkoopt MAG Wijnen de wijnen van Weingartner. De jaargang 2022 die ik proefde is uitverkocht; de volgende is onderweg.
Beluister op je eigen podcastplatform
Liever Apple Podcasts, Pocket Casts, Overcast of een andere app? Open de aflevering op Spotify en hop door naar elk groot podcastplatform. Het volledige Engelse transcript staat op de Engelse pagina van deze aflevering.
Luister
Bekijk