Voor de meeste Nederlanders is Kreta een vakantieeiland. Strand, zon, een karaf huiswijn op een terras. Lodewijk en zijn compagnon Boas zagen iets anders. Een eiland met elf inheemse druivenrassen, een nieuwe generatie wijnmakers tussen de dertig en veertig die in Italië heeft gestudeerd, en een lijst kleine wijnhuizen die alleen lokaal bekend zijn. In 2020 begonnen ze Daily Creta om die parels naar Nederland te brengen.
Voor Sparks aflevering 22 schoof Lodewijk aan met drie flessen van Garakis Winery, een familiebedrijf in het dorp Kounavoi. Een Muscat of Spinas, een Vidiano met subtiel hout en een Syrah single-varietal op slechts 12,5 procent.
Wie is Lodewijk
Daily Creta begint met een vriendschap. Boas komt al meer dan dertig jaar op Kreta, zijn ouders hebben er een huis bij Rethymno, hij kent het eiland bijna als locatie. In 2019 reist Lodewijk voor het eerst mee. Tijdens oud en nieuw bedenken ze het buiten in een vrieskoude buurtontmoeting: laten we iets met Kreta gaan doen.
Olijfolie eerst. Twee weken later spot Boas Kretanthos op Instagram, een ander Kretenzisch merk zonder Nederlandse distributie. Ze vliegen naar het eiland midden in de week dat de coronalockdown ingaat, sluiten de eerste deal en zijn één van de laatste vliegtuigen terug naar Schiphol. Vijf jaar later draait Daily Creta op olijfolie, honing en sinds 2022 ook wijn.
Het bedrijf werkt parttime, met focus
Lodewijk en Boas runnen het naast hun reguliere werk. Dat dwingt tot keuzes. Ze importeren niet alles wat ze tegenkomen, ze laten eerst flessen opsturen voor blinde proef in Nederland. De ervaring “lekker op vakantie, smaakt thuis tegen” willen ze hun klanten besparen. Pas als de wijn ook hier overtuigt, gaat de cuvée mee.
Ze reizen één à twee keer per jaar zelf naar Kreta voor leveranciersbezoeken. Soms gaan klanten van retailpartners mee. Volgende week staat een trip gepland van zes dagen, met onder andere het eerste fysieke bezoek aan Garakis.
Een korte geschiedenis van Griekse wijnbouw
Lodewijk geeft een mini-college. De wijnbouw begint in de Kaukasus, ergens tussen Armenië, Azerbeidjan en Georgië. Via Turkije bereikt het Griekenland duizenden jaren voor Christus. De Grieken brengen de wijnstok naar Italië, de Romeinen verspreiden hem over de rest van Europa.
Daarna gaat het mis voor de Grieken. Eeuwen Ottomaanse bezetting (15e tot 17e eeuw) leggen de wijnbouw stil. Pas eind 20e eeuw komt het eiland weer in beweging, eerst met bulkwijn voor de taverne. Vandaag zit een nieuwe generatie aan het roer. Wijnmakers tussen de dertig en veertig met een internationale studie en stages bij Italiaanse huizen achter de rug. Ze brengen technieken en kennis terug naar het eiland en bottelen wat ze maken in plaats van het in karaffen door te schenken.
Sommige wijnstokken zijn jong, andere honderdvijftig jaar oud. Garakis bottelt sinds 2022, de stokerij van het familiebedrijf bestaat al 25 jaar. Het is een eiland in opbouw, niet in stilstand.
Elf inheemse druiven
Een van de missies van Daily Creta is om van alle elf inheemse Kretenzische druiven minstens één representatieve wijn naar Nederland te halen. Ze zijn er bijna. Lodewijk noemt deze als belangrijkste:
- Vidiano — de “witte diva” van Kreta. Vijftien tot twintig jaar geleden bijna uitgestorven, gered door wijnmakers die er potentie in zagen. Nu in alle stijlen verkrijgbaar, van pure stalen vinificatie tot lange vatrijping
- Muscat of Spinas — lokale Muscat-variëteit uit het gebied rond het dorpje Spinas, dunne schil, gevoelig voor zon
- Mandilari — rode druif, ook bekend van Paros en sporadisch Santorini, maar op Kreta de standaard
- Assyrtico — niet inheems op Kreta (oorsprong Santorini), wel inmiddels veel aangeplant
Ze werken naast inheems ook met internationale rassen zoals Syrah. Bewust. Strijden tegen Frankrijk met een Sauvignon Blanc is bij voorbaat verloren. Strijden met een Vidiano of een Muscat of Spinas geeft het eiland een eigen positie.
Klimaat en geografie
Bergen tot bijna 2.500 meter hoog. Wijngaarden meestal tussen 300 en 600 meter. Koude winters. Een continue zeebries omdat het eiland aan alle kanten door water omringd is. De afgelopen jaren langer en heter, met extreme droogte. Wijnmakers planten daarom steeds hoger, en lokale druiven blijken beter aangepast aan dat klimaat dan internationale.
Drie wijnen van Garakis proeven
Lagada Muscat of Spinas, 13,9 procent
Voorop, een lichte fles met een mooi modern etiket. Stuk Griekse kaart, Griekse letters naast westerse, leesbaar. Diepe citroensmaak in de neus, een bloemige laag, vleugje vanille en acaciahoning. Geen vat, alleen tank. De batônnage van een paar maanden voegt iets cremiges toe, maar het blijft fris.
In de mond ziltig, scherpe zuren, citrus. Niet de typische Griekse karaf-wijn. Past bij sushi, gegrilde vis of een romige carbonara. Slechts 2.000 flessen gebotteld, dus schaars. Consumentenprijs €15,95.
Lagada Vidiano, 13,8 procent
Andere fles, anders etiket. Lodewijk vermoedt dat deze cuvée niet uit hetzelfde Lagada-perceel komt. Iets warmere kleur, donkerdere goudtint dan de Muscat. 30 procent van deze cuvée rijpte drie maanden op Frans eiken. Subtiele houttoets, geen vat-overheersing.
Romigheid, rondheid, tropisch fruit zonder bombast. Passievrucht, witte perzik, een spoor rode kers in de achtergrond. Op de tong wat appels, de ziltigheid blijft, de zuren snijden. Lodewijk plaatst Vidiano tussen Chardonnay en Sauvignon Blanc in. Voor wie alleen die twee kent een goede ontdekking. €15,95.
Lagada Syrah, 12,5 procent
Single-varietal, monocépage, 2023. Een Syrah uit Kreta die je niet zwaar en jamachtig verwacht, en dat is hij ook niet. De wijngaard is een van de oudste Syrah-percelen op het eiland, op kalkrijke bodem. Niet makkelijk om te verbouwen, wel de moeite waard.
In de neus framboos, braam, warme kers, plus mediterrane kruiden. Op het glas Griekse tijm. In de mond kalme tannine, geen scherpe greep. Hoge zuren, sappig rood fruit, kruidige nasleep. €16,50.
Een vierde wijn voor wie meer wil
Niet meegenomen voor de podcast, maar genoemd: een Lagada blend van 70 procent Vidiano en 30 procent Muscat of Spinas, voor €14,95. Twee inheemse druiven samen, een populaire stijl op het eiland.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de bekendste wijnen van Kreta? Vidiano (witte diva), Muscat of Spinas, Mandilari (rood), Assyrtico (van oorsprong Santorini, ook op Kreta). Garakis, Klados, Charalambakis en Durakis zijn enkele van de wijnhuizen die Daily Creta importeert.
Waarom heeft Griekse wijn een matige reputatie in Nederland? Eeuwen Ottomaanse bezetting hebben de wijnbouw stilgelegd. Daarna is decennialang vooral bulkwijn voor de horeca geproduceerd, met name als karafwijn voor Griekse restaurants. Pas met de huidige generatie internationaal opgeleide wijnmakers ontstaat een gebottelde, kwalitatieve wijncultuur.
Hoeveel inheemse druivenrassen heeft Kreta? Elf. Daily Creta probeert er minstens één representatieve wijn van elk in Nederland aan te bieden.
Waar koop ik Daily Creta-wijnen? Direct via dailycreta.nl en bij retailpartners en restaurants. Onder andere Olimazie en Roy Nel in Utrecht hebben Daily Creta op de kaart staan.
De flessen in deze aflevering
Garakis Lagada Muscat of Spinas (2023). 100 procent Muscat, tankvinificatie, batônnage. Citrus, ziltig, fris. €15,95. 13,9 procent.
Garakis Lagada Vidiano (2023). 30 procent op Frans eiken, drie maanden. Tussen Chardonnay en Sauvignon Blanc in. €15,95. 13,8 procent.
Garakis Lagada Syrah (2023). Single-varietal, kalkbodem, 12,5 procent. Sappig rood fruit, mediterrane kruiden. €16,50.
Meer over Daily Creta
Bezoek dailycreta.nl voor de webshop. Naast wijn ook olijfolie en honing van Kreta. Restaurants en retailpartners staan op de site. Vragen kun je via Instagram of de chat op de website kwijt.
Een direct gesprek met wijnmaker Drakos Garakis vind je in Sparks aflevering 23, waarin we vier flessen samen proefden inclusief deze drie.
Luister
Bekijk