Twee uur vertraging op het vliegveld van Lissabon, in 2022. Jasper Smit van Halfes komt terug van een wijnreis door de Douro en ziet op het platform een vliegtuig van een maatschappij die hij niet kent, met een havik erop. Hij is een vliegtuignerd, dus hij zoekt het op. Havik is in het Portugees açor. De maatschappij komt van de Azoren, en op de Azoren blijken ze wijn te maken.
Twee jaar later loopt hij over een beurs in Lissabon, vindt het wijnhuis dat hij zoekt niet, en stuurt het een mail: mag ik proefflessen? Die betaalt hij zelf. Inmiddels staat de wijn in zijn magazijn. Wat er tussen dat vliegtuig en die pallet gebeurt, is de vraag van deze aflevering: wat doet een wijnimporteur?
Jasper kwam bij mij thuis langs, met twee flessen van Adega do Vulcão onder de arm. Hij importeert en verkoopt ze allebei; hou dat in je achterhoofd als hij erover vertelt.
Van studentenkamer naar importeur
Vanaf 1:01 in de video
Het begon op een terras, waar Jasper mensen kleine flesjes wijn zag drinken. Dat idee bleef een paar maanden hangen. In de zomer van 2018 liep hij, zelf noemt hij het “heel bleu”, over ProWein om te kijken en met mensen te praten. Daarna begon hij met importeren, eerst naast zijn studie. In 2020, de week voor corona, ging hij fulltime.
De naam bedacht hij op een bankje in zijn studentenhuis. Halfes, van halve fles, met een f te weinig. Waarom die f ontbreekt weet hij zelf ook niet meer.
Van die halve flessen is minder over dan je zou denken. Ongeveer tachtig procent van zijn verkoop is nu het gewone formaat, twintig procent klein, en dat kleine deel gaat vooral naar kerstpakketten. Met zijn tweeën neem je toch al snel een hele fles, zegt hij, en met een Coravin of een andere afsluiter hou je een open fles langer goed. Een praktisch probleem speelt ook mee: veel wijnboeren kunnen alleen het standaardformaat bottelen. Wie wel halfjes wil, moet er soms drie- tot vierduizend afnemen.
Een vulkaan en een emigratiegolf
Vanaf 6:35 en 12:30
Adega do Vulcão is een wijnhuis van Italianen die naar de Azoren emigreerden omdat ze het er zo mooi vonden. Ze kochten een huis op Faial en kregen het advies om ook op Pico te beginnen, het eiland waar op de Azoren de meeste wijn wordt gemaakt. Zo werd het een wijnhuis op twee eilanden. Hun wijngaard op Faial is volgens Jasper de meest westelijke van Europa.
Die wijngaard ligt bij de Capelinhos, de vulkaan die in september 1957 uitbarstte en meer dan een jaar actief bleef. Jasper vertelt hoe die uitbarsting een emigratiegolf naar de Verenigde Staten op gang bracht, met een rol voor de toenmalige senator van Massachusetts, John F. Kennedy. Duizenden Azorianen vertrokken. Het is een mooi verhaal, en ik geef het door zoals hij het vertelde; de aantallen heb ik niet nagerekend.
Proeven: Ameixâmbar 2023
Vanaf 15:05
De eerste fles is de Ameixâmbar 2023, een fieldblend van Arinto dos Açores, Verdelho en Terrantês do Pico van Faial en Pico. De naam komt uit een Azoriaans sprookje over een walvis die een pruim opat, waaruit de eilanden zouden zijn ontstaan. Mij viel op dat hij aromatisch ruikt en tegelijk streng, alsof je de zuren al in je neus voelt. In de mond is hij volrijp, met zuren in allerlei gradaties en een ziltige kant. Jasper raadt aan hem niet te koud te drinken en eventueel te karafferen.
Wat mag een bijzondere fles kosten?
Vanaf 16:27
Jasper geeft eerlijk toe dat deze wijn niet goedkoop is. Twee keer per jaar vraagt hij mensen in zijn omgeving wat ze aan wijn uitgeven, in een restaurant, in de wijnwinkel, in de supermarkt. Voor veel van hen ligt de grens bij twintig euro per fles. Daar zit deze ruim boven.
Ik vind de prijs voor zo’n wijn te verdedigen. Op Pico groeien de stokken in currais: vakjes van een paar vierkante meter, omringd door muurtjes van lavasteen, met één of twee planten erin. Alles gaat met de hand. Het doet denken aan de manden waarin ze op Santorini de stokken laag tegen de wind vlechten, alleen gebruiken ze hier stenen.
Hoe kom je aan nieuwe wijnen?
Vanaf 25:41
Jasper krijgt vier, vijf koude mails per dag van wijnboeren die willen dat hij hun wijn proeft. Daar doet hij weinig mee. Italië valt sowieso af; dat land doet hij niet. Zijn belangrijkste bron zijn beurzen, het liefst in het land zelf: Griekenland, Portugal, Frankrijk. Daarnaast reist hij mee met inkoopreizen, van de RVO of van regio’s zelf, en soms benadert hij een producent direct, zoals bij Adega do Vulcão.
Op een beurs van twee, drie dagen probeert hij zo’n honderd wijnboeren te spreken. Een klein deel daarvan wordt iets; hij schat zelf ongeveer vijf procent.
Zijn filter is streng. Spreek je geen Engels, dan werkt hij niet met je samen, want hij wil je ook een keer naar Nederland halen en zien hoe je voor een groep staat. Sinds 2024 moet alles wat hij toevoegt biologisch zijn of onderweg daarnaartoe. Ook die regel kent grijstinten: de twee wijnen van Adega do Vulcão zijn niet biologisch gecertificeerd. Ze dragen een Azoriaans keurmerk dat volgens Jasper vergelijkbaar is met bio, maar niet honderd procent. Hij houdt een Excel bij met wat hij zoekt, per regio en per prijsklasse. En hij kijkt wat een producent betaalt om op een beurs te staan: is het gratis, dan stuurt een wijnhuis ook weleens een nichtje dat er weinig van weet.
Prijzen vergelijken over de grens
Vanaf 30:32
Mijn vraag was of je de prijs op een lokale wijnkaart kunt gebruiken om te zien wat een wijn zou moeten kosten. Volgens Jasper geeft dat een vertekend beeld. In Portugal gaat de inkoopprijs in een restaurant misschien keer twee, in Frankrijk keer drie, in Nederland keer vijf. Accijns, transport en fooicultuur verschillen per land. Hij kijkt liever naar wat een wijn in Noorwegen of het Verenigd Koninkrijk kost, en of Nederlanders hem nu alleen in het buitenland kunnen kopen. Dat laatste is voor hem een kans.
Proeven: Capelinhos 2024
Vanaf 33:45
De tweede fles komt alleen van Faial, uit de wijngaard bij de vulkaan. Lichter van kleur, jonger, frisser dan de Ameixâmbar. Jasper vindt hem gastronomischer. Ik proefde vol en rijk, veel fruit, kruidig, en weer die ziltigheid, in lagen. Alsof je langs zee loopt. Jasper wil er oesters bij, zonder iets erop, of mosselen.
Faial mag niet op het etiket, want het eiland is nog geen aparte wijnstreek en de wijn wordt op Pico gemaakt. Er staat IG Açores op.
Fles of glas
Vanaf 37:54
Iemand vertelde me eens dat hij in een restaurant liever losse glazen bestelt omdat een fles van tachtig euro zo duur is. Jasper rekent het andersom: negen van de tien keer ben je met een fles een stuk goedkoper uit. Hij rekent ook voor de restauranthouder. Op een goedkope huiswijn houdt een zaak per fles minder over dan op een dure fles die maar keer twee gaat, terwijl die dure fles minder werk kost: één bestelling, minder lopen, minder glazen spoelen.
Ik doe iets vergelijkbaars aan tafel. Ik kijk wat er voor een fles Krug op de kaart staat en vergelijk dat met de winkelprijs. Dan weet je ongeveer wat een zaak erbovenop zet.
Jasper vindt dat de horeca best wat duurder mag. Wel met service: hij zat op een van de warmste dagen van de zomer in vier zaken en kreeg in één ervan gratis water. Over water als service in plaats van kostenpost praten we een paar minuten, en dan haal ik ons terug naar de wijn.
Bio, duurzaamheid en flesgewicht
Vanaf 54:15
Daar had ik mijn twijfels bij. Jasper kiest liever een zware fles. Dunne flessen breken vaker, en een doos met één kapotte fles kan hij met elf vieze etiketten niet meer verkopen. Dat noemt hij minder duurzaam dan een wat zwaardere fles. Hij geeft zelf toe dat hij het niet heeft doorgerekend. Hij spreekt uit wat hij in zijn magazijn ziet, en ik zou de som graag een keer gemaakt zien.
Het nieuwe magazijn en van proeffles tot pallet
Vanaf 56:39 en 1:03:38
Jasper verhuisde onlangs naar een magazijn dat ongeveer twee keer zo groot is. Dat klinkt vreemd voor iemand die zo min mogelijk voorraad wil, en dat zei ik ook. Hij wil binnenkort vier wijnhuizen toevoegen, en hoe meer je in één keer inkoopt, hoe lager de transportkosten per fles. Bij de verhuizing gingen van ruim twaalfduizend flessen er twaalf kapot.
Van eerste proeffles tot eerste verkoop zit minstens een jaar. Een wijn moet passen in het assortiment, in het magazijn en in de begroting, want een pallet kost duizenden euro’s aan voorfinanciering. Bij een nieuwe wijnboer koopt hij eerst een halve pallet, om te zien of het loopt. Hij laat de wijn proeven door een proefgroep van liefhebbers, professionals en soms een sommelier, en hij gaat eerst op bezoek voordat hij tekent.
Groningen verkoopt beter dan Utrecht
Vanaf 1:14:10 en 1:18:57
Jasper wil een creatieve leverancier zijn van Portugese en Griekse wijn, met Portugal op één. Hij wil meer halve flessen, meer eigen evenementen, en winemakersdiners alleen als de wijn daarna ook op de kaart blijft staan. Zijn meeste flessen verkoopt hij in Groningen, waar hij ongeveer één keer per maand langs klanten gaat. In Utrecht, waar hij zit, verkoopt hij bijna niets.
De toekomst van wijn
Vanaf 1:21:05
Ik denk dat we meer wijn uit koelere klimaten gaan drinken en dat Nederland goede bodems blijkt te hebben. Jasper ziet vooral dat mensen sinds corona meer over wijn zijn gaan lezen en leren. Hij wil etiketten in gewone taal, met hoe lang de wijn op hout lag en wat er in de kelder gebeurde. Een technische fiche die alleen een scheikundige snapt, helpt de gemiddelde drinker niet.
Luister en kijk
YouTube: youtu.be/89Gq_YZ_AMk De wijnen van Jasper: halfes.nl
Schrijf je in voor de In het Glas-nieuwsbrief om als eerste te horen wanneer de volgende Sparks online komt.
Vorige aflevering: Montse Molina over biologische sherry. Alle afleveringen: Sparks.
Bekijk