Waarom ik geen scores geef

Iemand vroeg me laatst op een proeverij: “En, hoeveel punten?” Ik had net een champagne beschreven. Krijt, warme brioche, een afdronk die maar niet wilde stoppen. En het enige wat bleef hangen was een getal dat ik niet gaf.

Dat getal komt er ook niet. Niet op vinovonk.com, niet in de nieuwsbrief. Wie hier wijn scores zoekt, vindt ze niet, en dit is waarom.

Een 92 verkoopt

Niet omdat scores nutteloos zijn. Ze zijn juist te nuttig. Een 92 verkoopt. Een 89 blijft op de plank staan. Bij honderden flessen op een schap is een getal sneller dan een alinea, en een panel van proevers middelt één slechte dag uit tegen tien andere. Dat klopt. Het verschil tussen die twee is in de praktijk een rilling van de proever, een betere lunch ervoor, een fles die nét op temperatuur was. We doen alsof drie punten een feit zijn. Het is een stemming, vastgepind met valse precisie.

En een getal verbergt meer dan het zegt. 90 punten vertelt je niet of die wijn zuur genoeg is voor oesters of breed genoeg voor een winterse stoof. Het vertelt je niet of hij nu open moet of nog drie jaar de kelder in. Het vertelt je niet voor wie hij is. Het zegt alleen: hoger is beter. En dat is precies de gedachte waar ik vanaf wil.

Want “beter” is een richting, geen rangschikking. De beste fles voor een dinsdagavond alleen is zelden de hoogst scorende. Minder drinken, beter kiezen werkt alleen als “beter” iets betekent dat jij kunt gebruiken. Niet een cijfer dat een ander voor jou heeft ingevuld.

Wat je in plaats daarvan krijgt

Een beschrijving die zo concreet is dat je de wijn bijna proeft voordat je hem koopt. De context: wie maakte hem, waar, waarom zo. En een oordeel, want neutraliteit is laf. Ik vind dingen. Ik zeg ze. Maar het oordeel komt als een zin, niet als een score, zodat je er iets mee kunt: open hem koud, bewaar hem, schenk hem voor iemand die beweert dat alcoholvrij niet kan.

Drie woorden komen daarbij terug. Aanrader: een wijn die ik iedereen aanraad die van dit type houdt. De moeite waard: interessant, niet voor iedereen, wel aandacht waard. Leermoment: een fles die iets laat zien over een regio, druif of stijl, ook als het resultaat niet overtuigt. Dat laatste is geen score van zes; het is een reden om hem toch te bespreken. Hoe ik proef, op temperatuur en vaak op twee momenten, staat in de proefmethode.

Een getal sluit het gesprek. Een zin opent het.

En de medailles op het etiket?

Die noem ik als ze er zijn, met de wedstrijd en het jaar erbij, omdat ze iets zeggen over de context waarin een fles verkocht wordt. Mijn oordeel hangt er niet aan. Een zilveren medaille met 92 punten vertelt me dat een jury op een dag in een zaal iets vond; ze vertelt me niet of ik die fles morgen nog een keer wil openen. Hetzelfde geldt voor persmonsters: de fles komt gratis, het oordeel niet. Hoe dat werkt staat in het redactiebeleid.

De champagne van die proeverij

Ik heb de proever uiteindelijk verteld wat ik dacht: koop hem, maar niet voor het feest. Open hem op een avond dat je wilt proeven. Hij keek me aan alsof ik iets had achtergehouden.

Dat had ik niet. Ik had hem alleen geen cijfer gegeven om zich achter te verschuilen.

Veelgestelde vragen

Waarom staan er geen wijnscores op VinoVonk?

Omdat een score precisie suggereert die wijn niet heeft. Dezelfde fles smaakt anders op een warme zomerdag dan in een koude kelder in november. In plaats van punten krijg je een concrete beschrijving, de context van de maker en een oordeel in een zin, met drie vaste categorieën: aanrader, de moeite waard, leermoment.

Hoe vergelijk je wijnen dan met elkaar?

Door ze naast elkaar te proeven, liefst blind, en het verschil te benoemen in plaats van te tellen. Zo werd duidelijk dat drie jaar extra gistrijping bij één champagnehuis textuur en lengte oplevert, geen ander fruit, voor twee euro verschil. Dat is bruikbaarder dan 90 tegen 92.