Jura: gids naar Frans meest eigenzinnige wijnregio

Ingeklemd tussen Bourgondië en Zwitserland maakt een klein gebied al eeuwenlang enkele van ’s werelds meest ongewone wijnen. De Jura wijnregio maakt geen herrie. Geen naam als Bordeaux of Bourgondië, geen toeristeninfrastructuur als de Elzas, geen volumes als de Rhône. Wat het wél heeft: druivenrassen die je nergens anders tegenkomt, een wijnmakingstraditie ouder dan de moderne enologie, en een aanhang die deze wijnen vereert alsof het Bourgondische grands crus zijn.

Drink je wijn voorbij de gebaande paden, dan kom je hier vroeg of laat terecht. Deze gids zet op een rij wat je moet weten.

Waar ligt de Jura?

De Jura is een département in de regio Franche-Comté in het oosten van Frankrijk, direct oost van Bourgondië en grenzend aan Zwitserland. Het wijngebied strekt zich ruwweg tachtig kilometer uit van noord naar zuid; een smalle band van wijngaarden op west-gerichte hellingen tussen de vlaktes en de Jura-bergen.

De bodems zijn beroemd om hun diversiteit; een mengsel van klei, kalksteen en mergel (vooral de blauwgrijs gekleurde Triassische mergel die Jura-wijnen hun kenmerkende minerale karakter geeft). De hoogte en het continentale klimaat zorgen voor koele omstandigheden met koude winters en hete zomers, wat wijnen met uitgesproken zuurgraad oplevert.

De druivenrassen

Hier wordt het interessant in de Jura. Hoewel Chardonnay en Pinot Noir hier worden geteeld (overgenomen van het naburige Bourgondië), ontleent de regio haar karakter aan inheemse variëteiten:

Savagnin, De witte druif achter Jura’s beroemdste wijn, Vin Jaune. Savagnin is niet Sauvignon Blanc, een verwarring die vaak opduikt. Het is een eigen ras, dat ook in de Elzas voorkomt als Klevener de Heiligenstein. De wijnen zijn intens, met oxidatieve en zilte trekken. Als droge wijn vinifieer je iets nootachtigs, vols en complex. In de Vin Jaune-stijl is er niets mee te vergelijken.

Trousseau, Een rood ras dat lichtrode, aromatische wijnen met rood fruit, specerijen en aardse karakter voortbrengt. Vaak vergeleken met Pinot Noir, maar rustiekere en hartige noten. Goede Trousseau van producenten zoals Ganevat of Bruyère heeft een verslavingwekkend wild karakter.

Poulsard (of Ploussard), Mogelijk het lichtste rode druivenras van Frankrijk. Poulsard-wijnen zijn nauwelijks rood; eerder koper- of zalmkleurig; met gossamer tannines, geparfumeerd rood fruit en een uitgesproken etherische kwaliteit. Vaak op het eerste gezicht verward met rosé, maar juist geproefd toont het echte diepte.

Vin Jaune: de meest opvallende wijn van Frankrijk

Vin Jaune (gele wijn) is de juweel van de Jura en niets soortgelijks wordt elders in Frankrijk gemaakt. Het komt uitsluitend van de appellatie Château-Chalon (de meest prestigieuze) of de bredere Côtes du Jura-appellatie.

Het productieproces is radicaal. Savagnin-druiven worden laat geoogst, gefermenteerd en vervolgens minstens zes jaar en drie maanden in oude vaten gerijpt, zonder aanvulling. Een gistlaagje (voile, ofwel sluier) vormt zich op het oppervlak van de wijn, beschermend tegen volledige oxidatie terwijl een langzame, gecontroleerde transformatie plaatsvindt.

Het resultaat is een wijn met een buitengewoon karakter: intens, naar noot en kerrie, met een gouden amberkleur en bijna onbeperkt rijpingspotentieel. Vin Jaune gaat in een eigen fles van 62cl, een clavelin. Goedkoop is het niet, reken op €40 tot €80 voor een aardige fles, en het is een verworven smaak. Maar wie hem doorheeft, drinkt een van de meest overtuigende wijnen op aarde.

De klassieke spijscombinatie is Comté-kaas uit dezelfde regio. Ook pluimvee, roomerij en morielpaddestoelen.

Andere belangrijke Jura-stijlen

Ouillé versus non-ouillé witwijnen, Jura Chardonnay en Savagnin kunnen conventioneel (vaten aangevuld, geen oxidatie; ouillé) of in traditionele oxidatieve stijl (non-ouillé, of sous voile) worden gemaakt. Conventioneel gemaakte Jura Chardonnay kan Bourgondisch aanvoelen; de oxidatieve stijl heeft meer rijkdom, nootachtigheid en grip.

Crémant du Jura, Mousserende wijn gemaakt volgens traditionele methode, gebruikmakend van Chardonnay, Savagnin, Pinot Noir, Poulsard en Trousseau. Uitstekende waarde voor mousserende wijn, vaak rond €15–20, met karakter dat ertoe doet. Een ondergewaardeerde categorie.

Vin de Paille, Een zoete wijn gemaakt van druiven gedroogd op stromatten (paille), waardoor suikers geconcentreerd worden. Rijk, met honing, complex, met opmerkelijke levensduur. In minieme hoeveelheden geproduceerd.

Belangrijke producenten

Voor wie de regio wil leren kennen is Stéphane Tissot vaak het beste startpunt: breed verkrijgbaar, betrouwbaar, en met een uitstekende Vin Jaune. Verwar hem niet met Bénédicte et Stéphane Tissot uit Arbois; ook een veelgenoemde naam voor beginners. Domaine de la Pinte is een andere solide keuze, biodynamisch en met een breed aanbod over de appellaties heen.

Wie dieper wil graven komt al snel uit bij Jean-François Ganevat, de cultheld van de regio met tientallen enkelperceel-wijnen die je zonder gespecialiseerde importeur niet vindt. Domaine des Miroirs van de Japanse Kenjiro Kagami maakt precieze Chardonnay en Savagnin in piepkleine hoeveelheden. Domaine Labet is het familiebedrijf voor terroir-gedreven wit en rood, wat mij betreft een van de mooiste adressen van het gebied.

Hoe Jura-wijn te benaderen

Ben je nieuw in dit gebied, dan is de leercurve reëel. Begin met een Jura Chardonnay in ouillé-stijl; die overbrugt vertrouwdheid en Jura-karakter. Probeer daarna een Stéphane Tissot Vin Jaune voordat je je waagt aan een Château-Chalon. Serveer witte Jura’s iets warmer dan andere witwijnen, rond 13 à 14°C, zodat de aroma’s openkomen.

Combineer met regionaal voedsel waar je kunt: Comté, morilles, of kip in vin jaune-saus. En laat je niet afschrikken door de oxidatieve stijl. Benader die zoals je Sherry of Madeira zou benaderen, niet als een fout.

De Jura beloont geduld en een open houding. Het gebied haalt geruisloos mensen over die dachten hun favoriete wijn al gevonden te hebben. Geef het de tijd.

Veelgestelde vragen

Wat is Vin Jaune?

Een oxidatief gerijpte witte wijn van Savagnin, uitsluitend uit Château-Chalon of de bredere Côtes du Jura. Hij rijpt minstens zes jaar en drie maanden in oude vaten die niet worden bijgevuld, waardoor zich een gistsluier (voile) op de wijn vormt. Het resultaat smaakt naar noot en kerrie, is amberkleurig en gaat in een eigen fles van 62 centiliter, de clavelin. Reken op 40 tot 80 euro.

Welke druiven groeien er in de Jura?

Naast Chardonnay en Pinot Noir uit het naburige Bourgogne vooral inheemse rassen. Savagnin is de witte druif achter Vin Jaune, en is ondanks de naam geen Sauvignon Blanc. Trousseau geeft lichtrode, kruidige wijn met een wild randje, en Poulsard levert bleke, delicate rode wijn.

Waar begin je met Jura-wijn?

Bij Crémant du Jura, rond de 15 tot 20 euro en een van de meest ondergewaardeerde mousserende categorieën van Frankrijk. Wil je de streek echt leren kennen, dan is een ouillé Chardonnay de zachte route en Vin Jaune de confronterende: die laatste is een verworven smaak en drink je bij Comté, gevogelte of morieljes.

Bronnen

• BIVB (Bourgogne Wines): bourgogne-wines.com
• INAO: inao.gouv.fr