Wat begon als een korte rondleiding bij Apostelhoeve in Maastricht, groeide uit tot drie dagen intens wijngenoegen. Via een oproep van Wijnclubje via Instagram belandden we begin juli 2023 met elkaar in de prachtige Zuid-Nederlandse wijnregio. We ontdekken de unieke karakteristieken van Nederlands en Belgisch wijn; van innovatieve droneninzet tot traditionele Familie-wijnmakerij.
Vanaf Amstelveen reden we naar Sint Martinus in Vijlen, daarna naar ons B&B (toevallig ook een wijngaard), vervolgens Wijndomein Aldeneyck in het hart van de Maas-vallei en ten slotte Apostelhoeve in Maastricht. Drie aaneengesloten dagen vol gesprekken met passionele wijnmakers, prachtige degustaties en niet te vergeten; veel uitverkochte wijnen. Bij Apostelhoeve was zelfs letterlijk alles op. Toeval of teken aan de wand?
Van korte tour naar driedaagse wijnreise
Die eerste middag bij Sint Martinus zette meteen de toon. Stan Beurskens, een echte pionier in Nederlandse wijnen, liet ons zijn vernieuwende praktijken zien. Drones scannen de wijngaarden; robots gaan straks compost sproeien en bepalen via echo-technologie wat de plant nodig heeft. Het experimenterbeleid spreekt voor zich; zo’n 170 druivenrassen staan in hun proeftuin.
De volgende dag reden we vol verwachting naar Aldeneyck in België. Wat een belevenis; hier werken ze uitsluitend met traditionele rassen zoals Pinot Noir, Chardonnay en Riesling. Het respect voor hun terroir voelt haast voelbaar. Hun passie blijkt uit details; zoals de sparkling Riesling die samen met Pinot Noir Charles 2018 de Belgian Wine Awards 2023 won.
Op de laatste dag zaten we aan de keukentafel van Roel Bongaerts van Domaine Villa Bayard. Dit is geen massaproducent; amper 3800 wijnstokken op 0,8 hectare. Zijn elegante wijnen spreken boekdelen over terroir-expressie, en zijn Blanc de Noir Brut (nature) volgens het traditionele recept is inmiddels uitverkocht.
Ten slotte Apostelhoeve; het oudste wijngaard van Nederland op de hellingen van de Louwberg. Alles was op. Werkelijk alles.
Een goed moment voor Nederlands en Belgisch wijn
De afgelopen jaren horen en lezen we steeds vaker over wijn uit Nederland en België. Hoewel de wijnindustrie hier relatief jong is, groeit de kwaliteit en populariteit, gevolgd door steeds meer internationale aandacht. De wijnmakers hier zijn hartstochtelijk en streven naar wijnen die hun unieke terroir uitdrukken.
In Nederland en België wordt veel gewerkt met hybride rassen die bestand zijn tegen lokale omstandigheden; hoge vochtigheid, kou en natte gronden. Tegelijkertijd zie je traditionele rassen floreren. Aldeneyck werkt sinds haar begin uitsluitend met klassieke variëteiten.
De klimaatverandering maakt wijnbouw in Nederland steeds toegankelijker. Stijgende temperaturen zorgen ervoor dat druiven makkelijker rijpen. Experimenten met nieuwe rassen volgen; waarom zou ergens in Nederland niet al een rij Touriga Nacional geplant zijn? Het duurt 6 tot 8 jaar voordat goede wijnen ontstaan uit dergelijke variëteiten.
Sint Martinus; innovatie in praktijk
Wijngaard Sint Martinus in het Limburgse Vijlen is een pionier. Stan Beurskens helpt niet alleen met zijn eigen wijnen, maar adviseert ook andere nederlandse wijnmakers en collega’s in het buitenland. Volgens Stan ziet het 2023-seizoen er zeer beloftevol uit.
Het assortiment loopt van rood en wit tot mousserende wijnen. Kwaliteit en innovatie staan voorop. Drones vliegen over de percelen met sensoren; doelgerichte aanpassingen volgen waar nodig. In de toekomst spreiden drones mogelijk compost, en rijden robots tussen de ranken met apparatuur om via echo te bepalen wat nodig is. Het proeftuin met ongeveer 170 variëteiten spreekt voor zich.
De drielaagse kelder herbergt wijnen die hun unieke terroir weerspiegelen; zand, löss en kalksteengrond resulteren in elegante wijnen.
Favoriete wijnen:
Bergdorpje wit is een frisse witte wijn van Johanniter, Solaris en Muscaris. Jasmijn, groenolie en citrusaroma’s; smaak van groenolie en citrus met frisse afwerking. Een heerlijke zomerwijn.
Johannes is een volle rode wijn van Cabernet Cantor, Cabernet Cortis en Pinotin. Aromatisch en fris met rood en exotisch fruit. Smaken van aardbei, kers en perzik met frisse afwerking. Heerlijk gekoeld.
7 Zonden is een volle, diepe rode wijn van Cabernet Cortis en Cabernet Cantor. Kruidge aroma’s en rijp rood fruit; complexe smaak van rijp rood fruit, droge groene kruiden en specerijen. Medium(+) tannines en zuurgraad. Perfect voor de avond.
Aldeneyck; de beste rondleiding
Aldeneyck in het Belgische Maaseik staat bekend om hoogwaardige wijnen en is meerdere malen gekozen als beste wijnen van België. Het wijngaard richt zich sterk op kwaliteit en gelooft dat beste wijnen ontstaan door de natuur haar gang te laten gaan. Uitsluitend traditionele rassen zoals Pinot Blanc, Pinot Gris, Pinot Noir, Chardonnay en Riesling.
Momenteel 11 hectare; uitbreiding met 3,5 hectare is gepland.
De wijnmakers respecteren hun terroir diep en streven naar wijnen die de unieke kenmerken van hun wijngaard uitdrukken. Duurzame praktijken in zowel wijngaard als kelder zorgen ervoor dat wijnen niet alleen heerlijk smaken, maar ook minimale milieuimpact hebben.
De passie springt van het lijf. De wijnmakers zoeken voortdurend naar verbeteringen en vernieuwing. Hun sparkling Riesling won samen met Pinot Noir Charles 2018 de Belgian Wine Awards 2023. Ze geloven in het combineren van traditie en innovatie. De rondleiding was enthousiast en informatief; alles ziet er super netjes uit en de proeverij was meer dan uitstekend.
Favoriete wijnen:
Riesling brut is 100% Riesling blanc de blanc met fijne mousseux. Herkenbaar als Riesling met frisse citrus- en groene appel- en perzikaroma’s. Frisse smaak met citrus, perzik, rood en groen appel en medium(+) zuurgraad. Een echte zomerbubbel.
Pinot Blanc 2022 is een crowd-pleaser; niet te complex, vol aromatisch exotisch fruit, appel, limoen en rozemarijn. Smaak van appel, peer, limoenschil, rozemarijn en andere droge groene kruiden. Mooie diepte in het glas met medium(+) zuurgraad en fraaie afwerking.
Riesling Finesse 2020 is een zeer fijne extra-droge Riesling met volledige citrus- en appelsmaken. Elegante groene appel- en citrussmaken met verfijnde mineraalheid en medium(+) zuurgraad.
Pinot Noir 2020 heeft een mooi licht kleur en volle neus met aroma’s van kersen, vanille, aardbei en ander zwart fruit. Fluweelachtige smaak met rijp rood fruit, kersen, framboos, vanille en fijne houttonen. Medium tannines en medium(+) zuurgraad met elegant afwerking.
Domaine Villa Bayard; passie in kleine vorm
Domaine Villa Bayard in het Belgische Eben-Emael is niet alleen een fijn B&B; het is ook een wijngaard waar wijnmaker Roel Bongaerts sinds 2017 wijn maakt. Hetzelfde terroir van mergel en grind als Apostelhoeve, slechts enkele kilometers verderop.
Na succesvol experimenteren met Johanniter plantte Roel ook Chardonnay, Pinot Noir, Pinot Gris en Gewürztraminer. Ruim 3800 wijnstokken op 0,8 hectare. Niet alleen wit, rosé en rood; ook een mousserende wijn volgens traditionele methode die werkelijk fantastisch is. Helaas in zeer kleine hoeveelheid en al uitverkocht.
De wijnmaker werkt met passie en wil dezelfde stijlhandtekening in zijn wijnen. Je proeft het; allemaal elegante wijnen met mooi terroir-expressie in mineraalheid en pure neus. Ik verwacht veel van dit wijngaard komende jaren.
Favoriete wijnen:
Blanc de Noir Brut (nature) 2021 heeft heerlijke mousseux met aroma’s van appel, limoen en zout mist, gecombineerd met briochnotities. Frisse, zure smaak met mineraal-lime en brioch-noten, gevolgd door elegant afwerking.
Chardonnay 2022 toont typische Chardonnay-aroma’s zonder vanille of eik; dit jaar maakte eik plaats voor pure druif en terroiruitdrukking. Aroma’s van boterkrachtige bloemen en citrus. Flintachtige smaak en zout met smaak van limoenenschil, citrus en rode appel. Lange elegante afwerking met medium(+) zuurgraad.
Mathilde Cuvée Blanc van 40% Pinot Noir, 40% Pinot Gris en 20% Johanniter. Aangename neus met volledige aromatische geurs, zonder overweldigend complex te zijn. Veel fruit; citrus, perzik en exotisch fruit. Flintachtige smaak van citrus, perzik en abrikoos met fijne mineraalheid en medium zuurgraad. Elegante afwerking; dit is Roels handtekening omdat je alles proeft; van mineraalheid tot fruit, met veel elegantie.
Pinot Gris 2022 heeft bloemige aroma’s met fijne citrusnoten en droge groene kruiden. Iets bijzonders. Na ontenen kregen de druiven 24 uur huidcontact; een gastromische wijn met smaken van citrus, droge groene kruiden, bloemige perzik en medium zuurgraad. Fijne afwerking met lichte tinteling op je tong.
Late harvest Gewürztraminer november 2022 uit het vat heeft middelzoet met frisse zuurgraad en bloemige aroma’s. Fijne mineralen en smaken van rijpe peer en citrus. Nu al heerlijk, maar ik kan niet wachten op de flessversie; perfect bij heerlijk nagerecht of salade met peer en blauwe kaas.
Apostelhoeve; Nederlands wijnpionieren
Onze laatste stop was de rondleiding bij Apostelhoeve, een van de oudste wijngaarden van Nederland. Op de hellingen van de Louwberg in Maastricht, bekend voor hoogwaardige witte wijnen.
De nadruk ligt op kwaliteit en traditie. Het wijngaard wordt gerund door familie Hulst, met diepe passie voor wijnmaking. Ze streven naar wijnen die de unieke kenmerken van hun terroir uitdrukken. Traditionele technieken en nauwe samenwerking met de natuur. Opvallend waren de vierkante roestvrijstalen wijnvaten; voordelen zijn ruimtebesparing, groter vermogen en koeling van vier zijden; meer flexibiliteit tijdens wijnmaking.
De wijnen van Apostelhoeve staan bekend om elegantie en complexiteit. Sterke mineraalheid weerspiegelt de kalkhoudende bodems van de Louwberg. Ook hier experimenteert men met nieuwe rassen, zoals Viognier. Helaas kon ik dit niet proeven; al uitverkocht. We proefden drie andere wijnen. Helaas; alles was weg.
Geproefd:
Auxerrois 2022 is een frisse en fruitige wijn, gelijkaardig aan Pinot Blanc. Lichtgeel met bloemige aroma’s; perzik, peer en citrus. Smaak van peer, verse rode appel, perzik en abrikoos met medium zuurgraad.
Cuvée XII 2022 is zeer bekend en populair; mengsel van 40% Müller-Thurgau, 30% Auxerrois en 30% Pinot Gris. Middelgeel met mooie diepte in het glas. Bloemige neus met citrus-, sinaasappelschil-, citroen- en mandarijnnotities. Frisse smaak met sinaasappel- en limoentonen. Fijn kruidig afwerking met medium(+) zuurgraad.
Riesling 2022 is lichtgeel en onmiddellijk herkenbaar als zeer jonge Riesling. Zeer frisse en fruitige neus met veel citrus, limoen en groene appel. Smaken van citrus en groene appel met medium(+) zuurgraad en fijn afwerking. Nu al lekker, maar slaat ook goed weg. Volgens Apostelhoeve is dit de enige wijn die langer dan 4-5 jaar opslaat.
Trends in Nederlands en Belgisch wijn
De industrie evolueert voortdurend. Een belangrijke trend is de toenemende focus op duurzaamheid. Veel wijngaarden streven ernaar hun ecologische voetafdruk te minimaliseren via duurzame praktijken in wijngaard en wijnkelder.
Een andere trend is groeiende populariteit van biologische en biodynamische wijnen. Consumenten worden zich meer bewust van aankopen op het milieu en zoeken naar duurzame productie.
De populariteit van Nederlands en Belgisch wijn groeit, wat stijgende verkopen veroorzaakt. Soms verkopen wijnen zó snel uit dat ze al weg zijn voor de oogst! Dit betekent stijgende wijnproductie in Nederland en België, waarbij kwaliteit altijd topprioriteit blijft.
Ook groeit interesse in lokale en regionale wijnen. Consumenten willen weten waar hun wijn vandaan komt en smaken graag wijnen die unieke regionale karakteristieken weerspiegelen. Dit leidde tot meer kleine, ambachtelijke wijngaarden in Nederland en België.
Toekomst van Nederlands en Belgisch wijnbedrijf
De toekomst ziet er beloftevol uit. Groeiende interesse in Nederlands en Belgisch wijn; zowel binnenlands als internationaal. Wijnmakers innoveren en verbeteren voortdurend met focus op terroir-expressie.
Bovendien groeit trend naar duurzaamheid. Steeds meer wijnga